Chemie & basisstoffen
De stoffen waarop hygiëne, bouw en bewaring rusten.
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Hoofdstukken
- Veilig werken met stoffenLoog, kalk, zuur, chloor, alcohol en rook: wat ze doen, wat je nooit mengt en wat je doet als het misgaat
- Houtskool brandenHout verhitten zonder lucht, in twee blikken, een vat of een aarden meiler
- Loog uit houtasAs van loofhout, zacht water en geduld: de loog waar zeep, schoonmaak en nixtamal van afhangen
- Zeep makenWegen, niet schatten: harde zeep van olijfolie of vet met natronloog, zachte zeep met asloog
- Azijn makenVan suiker via alcohol naar zuur, met een moeder, lucht en geduld, en hoe je de sterkte meet voordat je ermee inmaakt
- Zout winnenUit zeewater aan de kust, uit zilt water en as in de lage landen, en hoeveel een huishouden per jaar echt nodig heeft
- Kalk branden en blussenKalksteen of schelpen in een kuil of oventje tot ongebluste kalk, en dan met respect blussen tot kalkdeeg
- Mortel en kalkpleisterKalk en zand mengen, muren voegen en pleisteren, en de mortel weken lang vochtig en vorstvrij houden
- Alcohol voor ontsmettingWelke alcohol ontsmet, welke je blind maakt, en wat alcohol niet kan
- Leer looienVan rauwe huid naar leer met zout, kalk, eikenschors en geduld
- Papier makenPulp uit oud papier, lompen en brandnetel, een schepraam en een vel dat inkt houdt
- Glas: wat kan en wat nietGlas maak je niet meer, maar je kunt het snijden, slijpen, hergebruiken en veilig opruimen
Vaardigheden
- Oogletsel spoelen en afdekkenEen oog redden in de eerste minuten
- Kleding en beddengoed wassen zonder machine, en ontluizenSchone stof tegen huidziekten, luizen en vlektyfus
- Een schoorsteenbrand aanpakkenLucht dicht, hitte bewaken, niemand naar binnen voor spullen
- Maïs nixtamaliseren met kalk of houtasHet oude recept tegen pellagra, en het deeg voor tortilla's
- Harslijm makenEen sterke, waterdichte lijm uit dennenhars en houtskool
Bouwrecepten
- Handwasmachine en fietswasmachineSchone was zonder stroom: een emmer met stamper, of een wastrommel aan de fiets
- Smidse uit een remtrommelEen vuurpot voor smeden en buigen, met lucht van een autoventilator
- Aluminium smeltovenSchroot omsmelten tot staven en gietstukken
- HoutgasinstallatieHoe een motor op hout kon lopen, en waarom koolmonoxide het levensgevaarlijk maakt
Donorkaarten
- Koelkast en vriezerEen geïsoleerde kast, koperleiding en een compressor
- Boiler en cv ketelEen geïsoleerd vat, koperleiding, kleppen en een voorraad water