Vaardigheid · De eerste 72 uur
Harslijm maken
Een sterke, waterdichte lijm uit dennenhars en houtskool
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Gevaar · Brandbaar en heet Harsdamp vat makkelijk vlam. Verwarm langzaam, blijf erbij en houd een deksel klaar om een brandend blikje te smoren. Hete hars plakt aan je huid en brandt diep: koel direct 20 minuten met water en trek de hars er niet af. Hars krijg je van je handen met vet of olie, niet met water.

Waarvoor
Harslijm is warm aangebracht een sterke, waterdichte lijm. Je zet er een mes of schraper mee in een handvat, dicht een lekkende naad of pot, plakt een losse zool of maakt een touwverbinding vast.
Wat je nodig hebt
- Dennen of sparrenhars: harde druppels van wonden in de bast.
- Houtskool, heel fijn gemalen (11.02 Houtskool branden)
- Bijenwas of dierlijk vet
- Optioneel: gedroogde mest van paard, ezel of geit, fijngewreven, als vezel
- Een blikje, een stuk doek of fijn gaas, een stokje, een platte steen
Stappen
- Verzamel hars met een mes. Neem alleen wat al is uitgelopen en snijd geen nieuwe wonden in de boom.
- Verwarm de hars langzaam in een blikje aan de rand van het vuur of op gloeiende kolen. De hars mag niet koken of roken.
- Giet de vloeibare hars door een doek of gaas in een tweede blikje. Schors, naalden en vuil blijven achter.
- Roer de houtskool erdoor: ongeveer 1 deel houtskool op 3 tot 4 delen hars wordt getoetst.
- Roer 1 deel bijenwas of vet op 5 tot 10 delen hars erdoor wordt getoetst. Dat maakt de lijm minder bros.
- Roer eventueel een snuf mestvezel erdoor. Die werkt als wapening.
- Test: laat een druppel op een koude steen vallen, wacht een minuut en buig hem. Breekt hij als glas, voeg dan wat bijenwas toe. Blijft hij plakkerig, verwarm dan iets langer of voeg houtskool toe.
- Doop een stokje telkens opnieuw in de lijm en laat het afkoelen, tot er een dikke klont aan zit. Dit is je lijmstift.
- Gebruik: verwarm de klont boven een vlam tot hij zacht wordt, smeer hem op het warme werkstuk en druk de delen tegen elkaar. Modelleer met een natte vinger.
Zo controleer je het
- Een gelijmd mesje zit na afkoelen muurvast in een handvat.
- De lijm is bij kamertemperatuur hard en breekt niet bij een tik.
Veelgemaakte fouten
- Hars te heet maken: hij verbrandt en wordt bros.
- Grove houtskool: de lijm wordt kruimelig.
- Lijmen op een koud werkstuk: de lijm hecht niet.
Gevaar · Brandbaar en heet Harsdamp vat makkelijk vlam. Verwarm langzaam, blijf erbij en houd een deksel klaar om een brandend blikje te smoren. Hete hars plakt aan je huid en brandt diep: koel direct 20 minuten met water en trek de hars er niet af. Hars krijg je van je handen met vet of olie, niet met water.
Oefenen Maak drie kleine porties met verschillende hoeveelheden bijenwas. Test ze naast elkaar.
Proeve Je zet een lemmet in een houten handvat met harslijm. Na een dag houdt het als je er 10 houtkrullen mee snijdt.