Hoofdstuk · Chemie & basisstoffen
Alcohol voor ontsmetting
Welke alcohol ontsmet, welke je blind maakt, en wat alcohol niet kan
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Gevaar · Methanol Volgens de Britse gezondheidsdienst UKHSA kan 4 tot 10 ml methanol blijvend blind maken. Als laagste dodelijke hoeveelheid wordt 15 ml van een oplossing van 40 procent genoemd. Het Duitse BfR noemt 4 tot 5 gram bij gevoelige mensen. De eerste 12 tot 24 uur, soms 48 uur, voel je vaak niets. Daarna komen misselijkheid, braken, hoofdpijn, wazig zien, lichtschuwheid, blindheid en bewusteloosheid. Illegaal gestookte drank kan veel meer methanol bevatten dan gewone drank. Behandeling kan alleen in een ziekenhuis wordt getoetst. Dit boek heeft er geen behandeling voor: voorkomen is alles. Zie ook 07.16 Acute noodgevallen.
Gevaar · Brand en ontploffing Ethanol heeft een vlampunt van 13 °C: damp ontbrandt dus al bij kamertemperatuur. wordt getoetst De damp is 1,6 keer zwaarder dan lucht en kan over afstand naar een vlam kruipen en terugslaan. wordt getoetst Tussen 4,3 en 19 procent damp in de lucht is het mengsel explosief. wordt getoetst Giet nooit bij open vuur, stook nooit binnen, en laat een ketel nooit alleen. Een afgesloten ketel kan ontploffen. Alcohol in het oog: direct spoelen (VK.B10 Oogletsel spoelen en afdekken). Brandwond: 07.05 Brandwonden.
Waarom dit telt
Alcohol ontsmet handen, huid en gladde oppervlakken in een halve minuut, ook waar geen water is. Maar alleen in de juiste sterkte: wodka van 40 procent werkt niet, en alcohol van 96 procent werkt slechter dan verdunde. Zelf stoken is de gevaarlijkste bezigheid in dit deel: brand, ontploffing, methanol en de wet. Koop dus nu, gebruik zuinig, en houd zeep en water als eerste keus.
Als er nog hulp is Koop ontsmettingsalcohol en handalcohol bij apotheek of drogist, en stook niet zelf: het is verboden zonder vergunning. Bel 112 bij een vermoeden van methanolvergiftiging, ook als iemand zich nog goed voelt.
Eerst doen
- Inventariseer wat je hebt en lees de etiketten: soort alcohol, percentage, "gedenatureerd", gevarensymbolen.
- Schrijf op elke fles de sterkte en "NIET DRINKEN", en zet alles dicht, koel en achter slot, weg van vuur.
- Reserveer alcohol voor handen zonder water, huid vóór een ingreep en schone instrumenten. Was handen zo veel mogelijk met zeep (06.04 Persoonlijke hygiëne).
- Verdun 96 procent naar 70 tot 80 procent. Ga nooit onder 60 procent.
- Drink nooit alcohol waarvan je de herkomst niet kent, geen spiritus, geen handalcohol en nooit zelf gestookte alcohol.
- Giet of meng alcohol nooit bij een vlam, kachel of sigaret, en nooit met chloor (11.01 Veilig werken met stoffen).
Wat je nodig hebt
- Ethanol 96 procent of isopropanol (isopropylalcohol) 70 tot 99 procent, uit apotheek, drogist of bouwmarkt.
- Een maatcilinder of maatbeker van 100 ml en een van 1 liter, glas of hard plastic.
- Water dat is gekookt en afgekoeld, of gedestilleerd water.
- Voor handalcohol: waterstofperoxide 3 procent en glycerol (glycerine) 98 procent, uit de apotheek.
- Een alcoholmeter (een drijver met schaal in procenten) en een hoge cilinder. Anders een weegschaal op 1 gram.
- Flessen van glas of hard plastic met schroefdop, van hooguit 1 liter, plus etiketten.
- Bril, handschoenen, en een deksel of branddeken binnen handbereik.
Werkwijze
Drie alcoholen, drie werelden
| № | Soort | Wat het is | Ontsmet? | Drinken? |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Drinkalcohol | Ethanol in water: bier tot 10 procent, wijn 10 tot 15 procent, sterke drank 35 tot 45 procent wordt getoetst | Nee, te zwak | Ja, als hij uit een vergunde stokerij komt |
| 2 | Ontsmettingsalcohol | Ethanol of isopropanol, 60 tot 90 procent, vaak gedenatureerd | Ja, binnen de grenzen hieronder | Nooit |
| 3 | Brandspiritus | Ongeveer 85 procent ethanol met onsmakelijke en giftige toevoegingen, soms methanol wordt getoetst; samenstelling verschilt per merk | Noodoplossing voor gladde oppervlakken, niet voor huid wordt getoetst | Nooit |
| 4 | Isopropanol | Andere alcohol, in onder meer ruitenreiniger en elektronicareiniger; lees wat er nog meer in zit | Ja, 70 tot 75 procent | Nooit, giftig wordt getoetst |
| 5 | Methanol | Giftige alcohol, in sommige brandstoffen, ruitenvloeistof en spiritus; ontstaat ook bij gisten en stoken | Niet gebruiken | Nooit: blindheid en dood |
Je ziet, ruikt en proeft het verschil tussen ethanol en methanol niet wordt getoetst. Zonder laboratorium kun je methanol niet aantonen.
Waarom 60 tot 80 procent
Alcohol doodt kiemen doordat eiwitten hun vorm verliezen, en daarvoor is water nodig. Volgens de CDC werkt alcohol het best tussen 60 en 90 procent en valt de werking onder 50 procent sterk terug; pure alcohol doodt bacteriën slechter dan een mengsel met water. Voor handen vraagt de CDC minstens 60 procent. De twee WHO-recepten eindigen op 80 procent ethanol of 75 procent isopropanol. Wij kiezen 70 tot 80 procent: boven de ondergrens, ook als er wat verdampt. Verdunnen doe je zo: sterkte die je wilt, gedeeld door sterkte die je hebt, is het deel alcohol. Giet dat in de maatbeker en vul met water aan tot de streep. Water en alcohol samen krimpen iets, dus tel de volumes niet op wordt getoetst.
| № | Je hebt | Voor 1 liter van 70 procent | Voor 1 liter van 80 procent |
|---|---|---|---|
| 1 | 96 procent | 729 ml, aanvullen tot 1000 ml | 833 ml, aanvullen tot 1000 ml |
| 2 | 90 procent | 778 ml, aanvullen tot 1000 ml | 889 ml, aanvullen tot 1000 ml |
| 3 | 80 procent | 875 ml, aanvullen tot 1000 ml | Niet verdunnen |
| 4 | 40 tot 50 procent | Niet bruikbaar | Niet bruikbaar |
Handalcohol volgens de WHO
De WHO schreef dit recept voor plekken zonder aanvoer. Het gaat uit van zuivere grondstoffen. Maak je het met alcohol van onbekende herkomst, dan geldt het WHO-bewijs niet meer. De getallen hieronder zijn niet tegen de WHO-gids zelf gelegd wordt getoetst. Voor 1 liter (voor 10 liter recept 1: 8333, 417 en 145 ml):
| № | Grondstof | Recept 1 | Recept 2 |
|---|---|---|---|
| 1 | Alcohol | Ethanol 96 procent: 833 ml | Isopropanol 99,8 procent: 752 ml |
| 2 | Waterstofperoxide 3 procent | 42 ml | 42 ml |
| 3 | Glycerol 98 procent | 14,5 ml | 14,5 ml |
| 4 | Gekookt, afgekoeld water | Aanvullen tot 1000 ml | Aanvullen tot 1000 ml |
| 5 | Eindsterkte | 80 procent ethanol, 1,45 procent glycerol, 0,125 procent peroxide | 75 procent isopropanol, 1,45 procent glycerol, 0,125 procent peroxide |
- Werk buiten of met doortocht, ver van elke vlam.
- Giet de alcohol in de literfles en voeg de peroxide toe.
- Meet de glycerol af, spoel de stroperige maatbeker na met wat water en giet dat erbij.
- Vul met water aan tot 1000 ml, draai de dop er meteen op en schud.
- Controleer de sterkte met de alcoholmeter en schrijf de uitkomst op.
- Zet de fles 72 uur weg voor gebruik, zodat de peroxide sporen in fles en alcohol kan doden wordt getoetst. Glycerol houdt de huid soepel; zonder glycerol droogt het mengsel de huid uit, en dan slaan mensen het over wordt getoetst. Gebruik: een handpalm vol, alle vlakken wrijven tot alles droog is, 20 tot 30 seconden (WHO). wordt getoetst Afvegen of wapperen telt niet. Kom pas bij vuur als je handen droog zijn.
Sterkte meten
- Alcoholmeter. Laat hem drijven in een hoge cilinder en lees de schaal af bij ongeveer 20 °C wordt getoetst. Meet vóór je glycerol toevoegt, want opgeloste stoffen verstoren de meting wordt getoetst.
- Weegschaal. Weeg precies 500 ml bij 20 °C, zonder fles: water 499 gram, 60 procent ongeveer 455 gram, 70 procent 443 gram, 80 procent 432 gram wordt getoetst. Grof, maar goed genoeg om 40 van 70 procent te onderscheiden (16.02 Waarnemen en meten).
- Aansteken als test is geen maat en is gevaarlijk. Doe het niet.
Stoken in grote lijnen
Dit is uitleg, geen bouwplan. Je mag accijnsgoederen niet maken buiten een vergunde accijnsgoederenplaats (Wet op de accijns, artikel 5), en onder de accijnsgoederen valt sterke drank. Of een noodtoestand daar iets aan verandert, weten we niet wordt getoetst: reken er niet op. Stoken komt pas in beeld als de groep alle gekochte voorraad heeft opgemaakt en er gezamenlijk over heeft besloten. Gisten. Gist zet suiker om in ethanol en kooldioxide. Dat gebeurt in een vat waar gas uit kan, nooit in een dichte fles. Wat overblijft, bevat ongeveer 8 tot 14 procent alcohol wordt getoetst. Let op: 04.06 Fermentatie begrijpen gaat over de werkplek en de controle bij groenten en is geen alcoholrecept. Suikerwater, graanbeslag of druiven geven minder methanol dan pectinerijk fruit zoals appel, citrus en steenvruchten wordt getoetst. Fruitbrandewijn mag volgens de EU tot 1000 gram methanol per hectoliter zuivere alcohol bevatten en wodka tot 10 gram: de grondstof maakt dus veel uit. wordt getoetst Stoken. Ethanol kookt bij ongeveer 78 °C, water bij 100 °C, methanol bij ongeveer 65 °C wordt getoetst. Verhit je de vloeistof, dan bevat de damp meer alcohol dan de vloeistof. Koel je die damp, dan vang je sterkere vloeistof op. Een eenvoudige ketel geeft in één ronde meestal nog geen 60 procent wordt getoetst, dus er is een tweede ronde nodig. Boven ongeveer 96 procent kom je met stoken nooit wordt getoetst. Uit 10 liter vloeistof van 10 procent haal je hooguit 1 liter zuivere alcohol, en in de praktijk minder wordt getoetst. Dat kost veel hout, dus reken na of koken hetzelfde doel niet beter haalt (07.14 Steriliseren en een behandelruimte, 02.01 Water drinkbaar maken). Voorloop. Het eerste deel van elke ronde bevat de meest vluchtige stoffen, zoals aceton en aldehyden wordt getoetst. Dat gooi je weg. Maar methanol zit in de hele ronde, niet alleen vooraan wordt getoetst. De oude vuistregel zegt dat de voorloop de methanol wegneemt; andere hobbybronnen spreken dat tegen, en een gezaghebbende bron vonden we niet. Wij kiezen de voorzichtige lezing: weggooien maakt het product nooit drinkbaar. Eisen, als het toch moet:
- Buiten of onder een open afdak, nooit binnen, in de kelder of in een schuur met dichte deuren.
- De ketel staat altijd open naar de lucht. Een verstopte of afgesloten ketel kan ontploffen.
- Koper of roestvrij staal in de dampweg. Geen loodsoldeer, geen autoradiator, geen aluminium, geen rubber of onbekend plastic (09.05 Metalen herkennen).
- Verhit via een waterbad of op een laag vuur, en houd de vlam ver van de plek waar alcohol uitloopt wordt getoetst.
- Blijf er nuchter en voortdurend bij. Laat de ketel niet droogkoken, en houd de koeling in de gaten.
- Bewaar de opbrengst met "NIET DRINKEN, ZELF GESTOOKT" op de fles. Zelf gestookte alcohol is alleen voor gladde oppervlakken, schone instrumenten en eventueel handen. Hij hoort niet in wonden en niet in iemands mond. Via de huid en de longen kun je methanol ook opnemen wordt getoetst.
Gebruik op huid en instrumenten
- Handen. Zeep en water eerst (CDC). Alcohol als er geen water is, of extra vóór een ingreep.
- Huid vóór een prik of snee. Veeg met een schoon gaasje van 70 procent en laat drogen, niet blazen wordt getoetst.
- Instrumenten. Maak ze eerst schoon met water en zeep, want alcohol dringt niet door eiwit heen (CDC). Dompel ze onder, want op lucht verdampt alcohol te snel; laat ze minstens 10 minuten liggen wordt getoetst. Koken of hitte is beter; zie 07.14 Steriliseren en een behandelruimte. Alcohol doet rubber en plastic zwellen en hard worden.
- Wonden. Niet in een wond gieten. Thuisarts adviseert lauw kraanwater: jodium voorkomt een ontsteking niet beter en is alleen beter dan niets als er geen water is. Een andere Thuisarts-pagina noemt wel alcohol 70 procent na een wond met aarde of mest. wordt getoetst Wij kiezen schoon water, dan 07.03 Wonden reinigen en sluiten. Alcohol mag wel op de gave huid rond de wond wordt getoetst.
Wat alcohol niet doet
- Geen sporen. Alcohol doodt geen bacteriesporen en is daarom geen sterilisatie. De CDC meldt dodelijke infecties na operaties met instrumenten die alleen met alcohol waren behandeld.
- Niet tegen alles. Zeep en water werken beter tegen norovirus, Cryptosporidium en Clostridioides difficile (CDC). Bij een uitbraak van diarree is alcohol dus niet genoeg (06.05 Infecties voorkomen).
- Niet door vuil. Vette of zichtbaar vuile handen worden er niet schoon van.
- Geen diepe wond, geen infectie. Alcohol bereikt niets onder de huid en behandelt geen ontsteking; zie 07.07 Infecties en antibiotica.
Bewaren
- Kleine, goed sluitende flessen, koel en in een goed geventileerde ruimte (CDC), rechtop, nooit in de zon of naast een kachel.
- Open flessen verliezen alcohol: meet een fles die lang openstond opnieuw.
- Gemaakt volgens het WHO-recept is handalcohol minstens twee jaar houdbaar wordt getoetst. Peroxide breekt onder licht af wordt getoetst.
- Bewaar geen grote voorraad op één plek, en niets in drinkflessen. Laat kinderen handalcohol alleen onder toezicht gebruiken (CDC).
Zo weet je dat het werkt
- De alcoholmeter of de weegschaal wijst 70 tot 80 procent aan, en dat staat met datum op het etiket.
- Handen blijven 20 tot 30 seconden nat en zijn dan droog.
- Instrumenten gaan schoon de alcohol in en liggen helemaal onder.
- Dit zegt iets over de sterkte, niet over kiemvrijheid: zonder laboratorium kun je niet aantonen dat iets kiemvrij is.
Zo weet je dat het misgaat
- De meting geeft onder 60 procent: niet gebruiken op huid of instrumenten. Zet de fles apart en gebruik zeep, water en koken.
- De huid scheurt en wordt rood: gebruik meer zeep en water, en voeg glycerol toe aan de volgende partij.
- De ketel sist, trilt of er ontsnapt damp bij een naad: vuur uit, weg van de ketel, en niet aanraken tot hij koud is.
- Je ziet de lucht trillen of voelt warmte zonder vlam: alcohol kan branden met een bijna onzichtbare vlam. Deksel erop, iedereen weg (05.14 Brand voorkomen en blussen).
- Iemand wordt 12 tot 48 uur na het drinken misselijk, ziet wazig of ziet "sneeuw": denk aan methanol, zie het Gevaar-blok.
Gevaar · Methanol Volgens de Britse gezondheidsdienst UKHSA kan 4 tot 10 ml methanol blijvend blind maken. Als laagste dodelijke hoeveelheid wordt 15 ml van een oplossing van 40 procent genoemd. Het Duitse BfR noemt 4 tot 5 gram bij gevoelige mensen. De eerste 12 tot 24 uur, soms 48 uur, voel je vaak niets. Daarna komen misselijkheid, braken, hoofdpijn, wazig zien, lichtschuwheid, blindheid en bewusteloosheid. Illegaal gestookte drank kan veel meer methanol bevatten dan gewone drank. Behandeling kan alleen in een ziekenhuis wordt getoetst. Dit boek heeft er geen behandeling voor: voorkomen is alles. Zie ook 07.16 Acute noodgevallen.
Gevaar · Brand en ontploffing Ethanol heeft een vlampunt van 13 °C: damp ontbrandt dus al bij kamertemperatuur. wordt getoetst De damp is 1,6 keer zwaarder dan lucht en kan over afstand naar een vlam kruipen en terugslaan. wordt getoetst Tussen 4,3 en 19 procent damp in de lucht is het mengsel explosief. wordt getoetst Giet nooit bij open vuur, stook nooit binnen, en laat een ketel nooit alleen. Een afgesloten ketel kan ontploffen. Alcohol in het oog: direct spoelen (VK.B10 Oogletsel spoelen en afdekken). Brandwond: 07.05 Brandwonden.
Als je iets mist
| № | Mis je | Gebruik dan |
|---|---|---|
| 1 | Ontsmettingsalcohol | Zeep en water (11.04 Zeep maken), of koken; sterke drank alleen als het etiket boven 60 procent zegt, en dat is zeldzaam |
| 2 | Glycerol | Weglaten; handen na het werk met schoon vet insmeren wordt getoetst |
| 3 | Waterstofperoxide | Weglaten en de fles eerst uitkoken; sporen blijven dan mogelijk wordt getoetst |
| 4 | Alcoholmeter | Weegschaal op 1 gram en een maatbeker van 500 ml |
| 5 | Alcohol voor instrumenten | Koken in water (07.14 Steriliseren en een behandelruimte) |
Achtergrond
Alcohol verandert de vorm van eiwitten, en water versnelt dat (CDC). Daarom werkt 70 procent beter dan 96 procent. Water vertraagt ook het verdampen, zodat de alcohol langer contact maakt wordt getoetst. Methanol is vooral giftig door wat het lichaam ervan maakt: formaldehyde en mierenzuur, die de oogzenuw en andere zenuwen beschadigen (BfR). Dat omzetten kost tijd, en daarom komen de klachten zo laat. Methanol ontstaat vooral uit pectine in fruit wordt getoetst. Bewijs: 60 tot 90 procent alcohol doodt de meeste bacteriën A (CDC). Geen werking op sporen A. WHO-recept voor handalcohol A voor de zorg met zuivere grondstoffen, D met zelf gestookte alcohol: daarvoor vonden we geen onderzoek. Spoelen met kraanwater in plaats van ontsmetten van wonden B. Voorloop weggooien tegen methanol D: de bronnen spreken elkaar tegen en zijn zwak. Weegmethode voor sterkte C.
Volgende niveau
Wijs één verantwoordelijke aan die per fles sterkte, datum en verbruik bijhoudt (16.03 Experimenten documenteren), en spreek af wie als eerste alcohol krijgt: wie wonden verzorgt en bij bevallingen helpt (06.02 De eerstehulpkist). De volgende stap is 07.14 Steriliseren en een behandelruimte, waar koken en hitte doen wat alcohol niet kan. Meer dan een noodvoorraad vraagt een laboratorium dat methanol kan meten.
Controlelijst
- Ik weet dat alcohol onder 60 procent niet betrouwbaar ontsmet en dat gewone sterke drank dus niet werkt.
- Ik verdun 96 procent naar 70 tot 80 procent met gekookt water en meet het na.
- Ik kan het WHO-recept maken en schrijf sterkte en datum op de fles.
- Ik wrijf 20 tot 30 seconden tot mijn handen droog zijn, en gebruik zeep en water als het kan.
- Ik weet dat alcohol geen sporen doodt, niet door vuil heen werkt en niet in een wond hoort.
- Ik drink nooit spiritus, handalcohol of alcohol van onbekende of eigen herkomst.
- Ik ken de late klachten van methanol: wazig zien na 12 tot 48 uur.
- Ik werk met alcohol ver van vuur, bewaar hem koel en dicht, en meng hem nooit met chloor.
Verantwoording
- CDC: Chemical disinfectants: beste werking 60 tot 90 procent, sterk minder onder 50 procent, water nodig; geen werking op sporen; dringt niet door eiwit; dodelijke infecties na instrumenten met sporen; snelle verdamping; schade aan rubber en plastic; brandbaar, koel en geventileerd bewaren.
- CDC: About hand sanitizer: minstens 60 procent; zeep en water eerst; minder werking bij vuile of vette handen; zeep beter tegen norovirus, Cryptosporidium, C. difficile en chemische stoffen; toezicht bij kinderen.
- WHO: Guide to local production of WHO-recommended handrub formulations: overzichtspagina van de gids; de gids zelf was niet te openen.
- CodeBlue: Are you using the correct alcohol-based hand rub?: volumes per 10 liter en eindsterkten van beide WHO-recepten; houdbaarheid minstens twee jaar.
- Fox 13: WHO recipe for hand sanitizer: 72 uur quarantaine tegen sporen, volgens de WHO-gids. (niet ingezien, alleen zoekresultaat)
- University of Washington: WHO How to handrub poster: 20 tot 30 seconden. (niet ingezien, alleen zoekresultaat)
- UKHSA: Methanol toxicological overview: 4 tot 10 ml kan blijvend blind maken; laagste dodelijke hoeveelheid; latente periode en oogklachten; meer methanol in illegaal gestookte drank.
- BfR: Questions and answers on methanol in spirits: 4 tot 5 gram bij gevoelige mensen, formaldehyde en mierenzuur, klachten vaak na 24 uur, risico bij zelf maken, EU-grens voor wodka.
- Verordening (EU) 2019/787, bijlagen: 1000 gram methanol per hectoliter zuivere alcohol voor fruitbrandewijn; Britse overgenomen tekst. (niet ingezien, alleen zoekresultaat)
- Stanford EHS: Ethanol: vlampunt 13 °C, dampdichtheid 1,6, explosiegrenzen 4,3 tot 19 procent, terugslag naar de bron. (niet ingezien, alleen zoekresultaat)
- Wet op de accijns, wetten.overheid.nl: artikel 5 lid 1 onder a en artikel 12; gelezen in de versie van 2025, de uitzonderingen in lid 2 en 3 niet.
- Thuisarts: Ik heb een schaafwond: spoelen met lauw kraanwater, geen jodium, soda of biotex; jodium beter dan niets als er geen water is.
- Thuisarts: Ik heb een wond, wat moet ik nu doen?: tekst met alcohol 70 procent na vuile wonden. (niet ingezien, alleen zoekresultaat)
- Homedistiller.org: Safety: hobbybron, niet gezaghebbend: ketel altijd open, materialen in de dampweg, nooit alleen laten, slecht zichtbare vlam, methanol in de hele ronde.
- Albert Heijn: AH Brandspiritus 85%: 85 procent ethanol, gedenatureerd; denatureermiddel niet genoemd. (niet ingezien, alleen zoekresultaat) Niet met een primaire bron onderbouwd en daarom gemarkeerd: alcoholgehalten van dranken, de samenstelling en het gebruik van spiritus, de giftigheid van isopropanol, de krimp bij mengen, de quarantaine, de houdbaarheid en de rol van peroxide en glycerol, de meettemperatuur en gewichten per 500 ml, alle getallen over gisten en stoken, de rol van pectine, de voorloop, de opname van methanol via huid en longen, de gevolgen van een noodtoestand voor de wet, de onderdompeltijd van 10 minuten en het gebruik op huid rond een wond. Het WHO-recept is niet tegen het origineel gelegd: de gids zelf kon ik niet openen, de volumes en eindsterkten komen uit CodeBlue en de 72 uur quarantaine uit een zoekresultaat. Alleen via een zoekresultaat, dus niet ingezien en ook gemarkeerd: de 20 tot 30 seconden wrijven, de EU-grens voor fruitbrandewijn, de brandgegevens van ethanol, de tegenstrijdige Thuisarts-pagina en de samenstelling van brandspiritus. Of zelf gestookte alcohol veilig is, kan zonder laboratorium niemand zeggen. Getoetst door: nog niet.