Improviseren met weinig spullen

Waarom dit telt

In de eerste weken heb je geen werkplaats en geen winkel, wel een huis vol spullen. Met touw, tape, tiewraps, binddraad, een dekzeil, een mes, een emmer, folie en vuilniszakken los je lekken, breuken, kou, regen en vervoer op. Wie ook de grenzen van die noodreparaties kent, voorkomt dat ze op het verkeerde moment bezwijken.

Eerst doen

1. Leg de negen kernspullen bij elkaar in één kist of tas.
2. Vul aan wat ontbreekt uit schuur, keukenla en auto, met de tabellen hieronder.
3. Bepaal welk probleem het eerst moet: water binnen, kou, een kapot dak, een lekkende leiding.
4. Bedenk eerst welke functie je nodig hebt (binden, dichten, dragen, beschermen, opvangen, snijden) en pas daarna welk spul.
5. Zet op elke noodreparatie een stukje tape met de datum, zodat je weet wat nog definitief moet.
6. Bewaar alle restjes: een halve tiewrap of een strook folie is later goud waard.

Wat je nodig hebt

• Touw: 30 m polyester van 6 tot 8 mm en 30 m paracord.
• Ducttape: twee rollen.
• Tiewraps: 100 stuks in twee lengtes, zwart.
• Binddraad: een rol zacht gegloeid staaldraad van ongeveer 1 mm.
• Dekzeil: minstens één van 3 x 4 m met ogen in de rand.
• Mes: een vast lemmet of stevig zakmes, met een slijpsteen (09.11 Slijpen en scherpen).
• Emmers: twee van 10 tot 12 liter met deksel.
• Plastic folie: een rol bouwfolie van 4 m breed en ongeveer 0,2 mm dik wordt getoetst.
• Vuilniszakken: een rol zware zakken van 120 liter.

Werkwijze

Touw

Touw bindt, draagt, spant en trekt (09.13 Knopen en sjorringen).

• Span een lijn voor een dekzeil, was of verlichting.
• Span een geleidelijn langs een pad in het donker, rook of sneeuw.
• Bind een spalk of draagbaar vast (07.04 Botbreuken, verstuikingen en spalken).
• Haal iets uit een put of over een sloot.
• Haal paracord uit elkaar: de zeven kerndraden zijn naaigaren, vislijn en veter.

Ducttape

Ducttape is weefsel met een plastic laag en lijm. Het plakt goed op droge, schone, vetvrije oppervlakken en slecht op nat, stoffig, koud of vet.

1. Maak de plek droog en vetvrij, met een doek en zo nodig wat alcohol.
2. Knip de hoeken van elke strook rond: rechte hoeken laten als eerste los.
3. Plak bij scheuren in zeil, tent of jas aan beide kanten.
4. Wrijf de tape stevig aan, het liefst als hij handwarm is. Toepassingen: een lekke slang of emmer dichtwikkelen in overlappende slagen, een gebroken steel spalken, een tochtkier dichten, een schuurplek op droge huid afplakken voordat er een blaar komt. Twee stroken met de plakkant op elkaar geven een sterke band. Grens: buiten in de zon wordt de lijm zacht en laat de tape binnen weken los wordt getoetst; in vorst plakt hij slecht.

Tiewraps

• Zet snel iets vast: een buis aan een paal, zeil aan een frame, kabels in een bundel.
• Haak twee tiewraps in elkaar voor een grotere omtrek.
• Maak een tiewrap los zonder snijden: duw met een speld of mespunt het lipje in het slot omhoog en trek de band terug. Zo gebruik je hem opnieuw. Een gewone tiewrap van 4,8 mm breed houdt ongeveer 22 kg wordt getoetst. Grens: lichte en doorzichtige tiewraps worden in de zon binnen een jaar bros wordt getoetst, zwarte houden langer. In vorst breken ze bij een klap, en ze rekken niet maar knappen.

Binddraad

Zacht staaldraad dat je met de hand buigt en met een tang aandraait. Gebruik het waar tape en tiewraps falen: in zon, hitte en voor blijvend werk.

1. Wikkel 6 tot 8 slagen om de twee delen die vast moeten.
2. Draai de twee einden met een tang samen tot het strak zit.
3. Trek strakker aan door een spijker door een lus te steken en die rond te draaien, zoals een kleine spanstok (VK.L04).
4. Buig de scherpe einden naar binnen. Toepassingen: een hengsel, beugel of uitlaat ophangen, een pan boven vuur hangen, haken buigen, palen aan elkaar binden. Grens: binddraad roest buiten in een paar maanden en breekt als je hem vaak knikt.

Dekzeil

• Dicht een dak af: leg het zeil over het gat tot over de nok, rol de randen om een lat en schroef de lat vast (12.04 Daken herstellen).
• Bouw een onderkomen (VK.L05, 05.03 Een noodonderkomen).
• Vang regenwater op (02.03 Regenwater opvangen als drinkwater).
• Leg het als grondzeil tegen vocht van onderen.
• Sleep er brandhout of losse lasten mee over de grond.
• Repareer een uitgescheurd oog: wikkel een steentje in de hoek en leg een mastworp om de nek (VK.L05). Grens: een gewoon pe dekzeil wordt in de zon in 1 tot 2 jaar bros wordt getoetst, smelt bij vuur en scheurt als het in storm klappert.

Mes

Met het mes maak je al het andere gereedschap: wiggen, haringen, spalkjes, spanstokken. Houd het scherp (09.11).

• Snijd altijd van je af, nooit naar je hand of been.
• Leg touw op hout en snijd met een rollende druk.
• Gebruik het mes niet als schroevendraaier of breekijzer: de punt breekt.

Emmer

• Haal en bewaar water met deksel (02.04 Water vervoeren, 02.07 Drinkwater opslaan).
• Maak een noodtoilet (02.08 Een noodtoilet).
• Bouw een filter van twee emmers boven elkaar (02.05 Bezinken en voorfilteren).
• Was kleren in een emmer met deksel met een gat en een schone ontstopper als stamper.
• Houd spullen droog, of gebruik hem als kruk. Grens: een volle emmer van 12 liter weegt 12 kg en hengsels breken. Gebruik een emmer voor voedsel nooit voor chemie en andersom, en zet het erop.

Plastic folie

• Dicht een kapot raam: zet de folie strak met latjes aan de kozijnrand (12.05 Glas en openingen).
• Maak van één kamer de warme kamer met folie als tussenwand (05.09 Een winterplan).
• Leg folie onder je slaapplaats tegen vocht.
• Dek zaailingen af als een kleine kas. Een zonnedistilleerder (een kuil met een bakje, folie erover en een steentje in het midden) geeft maar een paar deciliter per dag wordt getoetst (bewijs B): reken er niet op als enige waterbron. Grens: folie scheurt op scherpe randen; leg daar tape of een lat overheen.

Vuilniszakken

• Maak een poncho met een gat voor je hoofd in de bodem. Nooit over je gezicht.
• Gebruik een zak tussen droge sok en natte schoen: je voet blijft droog en warm.
• Prop een zak vol droog blad of stro: een matras of isolatielaag (05.13 Slapen zonder kou).
• Bekleed een emmer, pak spullen waterdicht in, vang regen op.
• Draai touw uit repen plastic (VK.A16). Grens: dun, scheurt snel. Gebruik ze dubbel.

Wat in elk huis te vinden is

Wat in elke auto te vinden is

Zie voor de rest 10.08 De auto als onderdelendepot. Ruitensproeiervloeistof en koelvloeistof zijn giftig: nooit drinken, nooit in een voedselemmer.

De grenzen van tijdelijke reparaties

Een noodreparatie die mensen draagt, zoals een ladder, steiger of kar met een kind, mag nooit tijdelijk zijn. Maak hem meteen goed of gebruik hem niet.

Zo weet je dat het werkt

• Je lost een probleem binnen een uur op met wat in huis ligt.
• Elke noodreparatie heeft een label met datum.
• Je controleert noodreparaties elke week en vervangt ze op tijd.
• De kist met kernspullen is na gebruik weer aangevuld.

Zo weet je dat het misgaat

• Tape laat los bij de randen: maak de ondergrond schoon en droog, knip de hoeken rond en vervang de tape op tijd door binddraad of naaiwerk.
• Tiewraps knappen: zon of vorst. Gebruik zwarte tiewraps of binddraad.
• Een dekzeil klappert: span het strakker met extra lijnen (VK.A08 Spanknoop) voordat het scheurt.
• Onder folie of zeil druppelt condens: zorg voor een opening onder en boven, zodat lucht doorstroomt.
• Niemand weet meer welke reparatie tijdelijk was: houd een lijst bij en label alles.

Als je iets mist

Achtergrond

Improviseren is functies herkennen. Bijna elk probleem vraagt een van zes functies: binden, dichten, dragen, beschermen, opvangen of snijden. Elk kernspul doet er een of twee heel goed. Wie eerst de functie benoemt, ziet sneller wat er in huis ligt dat hetzelfde doet. De meeste noodmaterialen zijn kunststof. Zonlicht breekt de lange moleculen in kunststof af; daardoor worden tiewraps, folie, dekzeilen en polypropyleen touw bros (bewijs A). Roet in zwarte kunststof vangt dat licht op en beschermt het materiaal. Lijm op tape is drukgevoelig: hij plakt door aandrukken, en wordt slap van warmte en hard van kou.

Volgende niveau

• Bouw met touw en zeil een onderkomen (VK.L05, 05.03).
• Vervang noodspullen door duurzame: touw draaien (VK.A16), lijm koken (09.08), naaien.
• Leg een onderdelenbibliotheek aan (10.12 De onderdelenbibliotheek).
• Win stelselmatig terug uit huizen en auto's (10.13, 10.08).

Controlelijst

• De kist met negen kernspullen staat klaar, met een kleinere in de auto.
• Je denkt eerst in functies, dan in spullen.
• Je kent voor elk kernspul vijf toepassingen.
• Je kent de grenzen van tape, tiewraps, binddraad en zeil.
• Elke noodreparatie heeft een label met datum.
• Niets wat mensen draagt rust op een noodreparatie.

Verantwoording

Gebaseerd op praktijkervaring uit noodhulp, bergsport en zeilvaart, opgaven van fabrikanten van tiewraps, tape en dekzeilen over sterkte en levensduur in zonlicht, en algemene kennis over het verweren van kunststof door uv licht. De levensduren zijn schattingen en hangen sterk af van klimaat en zon. Getoetst door: nog niet.