Vaardigheid
Spanknoop (vrachtrijdersknoop)
Een lading of spanlijn strak trekken met touw alleen
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Waarvoor
De spanknoop (trucker's hitch) maakt van één touw een kleine takel, zodat je een lading op een kar, een spanlijn voor een dekzeil of een waslijn veel strakker trekt dan met je handen. In theorie geeft hij een voordeel van 3, door wrijving in de praktijk ongeveer 2 wordt getoetst.
Wat je nodig hebt
- Een touw van 5 tot 10 m, een vast punt aan elke kant: een haak, paal, boom of oog.
Stappen
- Zet het touw vast aan het eerste vaste punt met een paalsteek of rondtorn met twee halve steken.
- Leid het touw over de lading of naar het tweede vaste punt.
- Maak een vaste lus in het touw, ongeveer een armlengte voor het tweede vaste punt. Gebruik een dubbele achtknoop op de bocht (VK.A02). Die kan midden in het touw.
- Leid het losse eind om het tweede vaste punt en terug omhoog door de lus.
- Trek het losse eind naar het vaste punt toe. Het touw loopt nu als een takel door de lus.
- Houd de spanning vast: knijp de twee parten onder de lus samen met je andere hand.
- Zet vast met twee halve steken om beide parten onder de lus, of met een geslipte halve steek als je hem snel weer los wilt hebben.
Zo controleer je het
- De lus blijft op dezelfde plek in het touw zitten en wordt niet kleiner.
- Na vastzetten zakt de spanning niet terug.
- Er zit nog minstens een handbreedte ruimte tussen lus en vast punt, zodat je kunt bijspannen.
Veelgemaakte fouten
- De lus te dicht bij het vaste punt leggen: dan kun je niet ver genoeg spannen.
- Een snelle slipsteek als lus nemen en de bocht van de verkeerde kant pakken: de lus glijdt dicht. Test door aan het vaste part te trekken; glijdt hij dicht, begin opnieuw met een dubbele achtknoop.
- Te hard spannen: lading of vaste punten breken. Polyester touw spant beter dan nylon, dat rekt.
- Touw over touw laten schuren in de lus bij zwaar en vaak spannen: hang een ring of karabiner in de lus.
Oefenen Span 5 keer een lijn tussen twee bomen of palen op 4 m afstand. Hang er een emmer water aan en kijk hoe ver hij doorzakt.
Proeve Je zet een dekzeil met een spanknoop zo strak dat het niet klappert in de wind, in 1 minuut, en maakt de knoop daarna in 5 seconden los met de geslipte halve steek.
Varianten
- Lus met een slipsteek: maak een slag in het vaste part en duw een bocht van het deel richting het losse eind erdoor. Snel, maar alleen voor lichte klussen.