De eerste honderd dagen van het terugwinnen

Waarom dit telt

Na een ineenstorting ligt alles er nog, maar niet alles blijft goed. Een loodaccu die drie maanden leeg staat, is daarna vaak schroot. Koper en staal wachten jaren op je, accu's en brandstof niet. Wie in de eerste honderd dagen de juiste volgorde kiest, heeft tien jaar later nog stroom.

Eerst doen

1. Koppel bij elke auto in je straat de min pool van de accu los. Dat kost twee minuten per auto en redt de accu.
2. Haal elektrische fietsen, scooters, gereedschapsaccu's en powerbanks bij elkaar, plak de polen af en bewaar ze koel.
3. Zet zonnepanelen met een laadregelaar op een accu (10.05). Dan heb je een laadbron.
4. Maak koelkasten en vriezers leeg voordat het eten rot. Een vergeten vriezer stinkt en is daarna onbruikbaar.
5. Leg een lijst aan van wat waar staat. Gebruik de tabel hieronder als volgorde.
6. Spreek met de buurt af wie wat terugwint en waar het heen gaat (15.06 Ruil en samenwerking).

Wat je nodig hebt

• De sloopset uit 10.02, vooral sleutels van 10 en 13 mm voor accupolen.
• Een multimeter om accuspanning te meten.
• Isolatietape, stiften, labels, een logboek.
• Metalen jerrycans, een hevelslang van twee meter, een trechter.
• Een kar, bolderkar of fietskar (14.12 De fiets als ruggengraat).
• Een koele, droge opslag: droge kelder, garage op het noorden of een binnenruimte zonder zon.

Werkwijze

Wat bederft hoe snel

Week 1: veilig en losgekoppeld

1. Maak bij elke auto de min pool los. Klap de motorkap open, draai de moer van de min klem met een sleutel van 10 mm los en buig de kabel opzij. Leg er een rubber lap tussen.
2. Meet de spanning. Noteer per auto: kenteken of plek, datum, spanning.
3. Verzamel lithiumpakketten van elektrische fietsen, steps, gereedschap en laptops. Plak de polen af. Sorteer: gaaf in de koele kist, beschadigd in quarantaine (10.01).
4. Maak koelkasten en vriezers leeg. Was ze met water en een scheut azijn. Zet de deur op een kier met een prop papier ertussen.
5. Draai gaskranen dicht van huizen die niemand meer gebruikt. Een lekkend fornuis maakt een straat onveilig.

Week 2 tot 4: stroom veiligstellen

1. Koppel zonnepanelen los van hun netomvormer en zet ze op een laadregelaar en accu (10.05). Zonder laadbron heb je weinig aan accu's.
2. Laad de beste loodaccu's als eerste op. Kies semitractie en AGM accu's van campers, boten, caravans en golfkarretjes boven startaccu's (10.06).
3. Laad lithiumpakketten tot ongeveer de helft. Dat is drie of vier lampjes op de meter van een fietsaccu, of 3,7 tot 3,8 volt per cel wordt getoetst.
4. Zet geladen accu's koel neer, op hout of plastic, en meet ze elke maand.
5. Zoek caravans en campers met hun eigen 12 volt installatie. Laat ze heel: ze zijn een energiekern (10.09 De caravan als energiekern).

Week 3 tot 6: brandstof

1. Hevel benzine en diesel uit tanks van auto's die toch niet meer rijden, in metalen jerrycans. Zuig nooit met je mond. Gebruik een hevelslang met knijpbal of een schudslang.
2. Gebruik benzine eerst. Bewaar diesel langer.
3. Voeg stabilisator toe als je die vindt in een garage of bouwmarkt. Dan houdt benzine een tot twee jaar wordt getoetst.
4. Vul elke jerrycan tot een vingerbreedte onder de rand. Weinig lucht betekent weinig condens en weinig veroudering.
5. Bewaar jerrycans buiten de woning, in de schaduw, op een vaste plek met zand ernaast.
6. Laat bij diesel na een week rust het water onderin weglopen via een kraantje of hevel. Dieselbederf begint in de laag tussen water en diesel.
7. Laat ondergrondse tanks van tankstations dicht tot de gemeenschap een veilig plan heeft. De damp ontploft makkelijk.

Week 6 tot 10: rubber, gereedschap en kaart

1. Verzamel nieuwe banden, binnenbanden, fietsbanden, V snaren, slangen en rubberen ringen uit fietsenwinkels en garages. Bewaar ze donker, koel en uit de buurt van elektromotoren (die geven ozon).
2. Haal gereedschap uit garages en werkplaatsen voordat het roest (10.02).
3. Breng elektronica uit lekkende of vochtige huizen naar een droge ruimte.
4. Teken een kaart van de straat met de belangrijkste donoren: auto's, caravans, boten, dakpanelen, werkplaatsen (10.13 De stad als voorraadkast).

Week 10 tot 14: sorteren en bibliotheek

1. Begin pas nu met grote sloopklussen: wasmachines, magnetrons, koelkasten.
2. Sorteer onderdelen naar de onderdelenbibliotheek (10.12).
3. Meet alle accu's opnieuw. Gooi wat onder de 10,5 volt blijft na laden niet weg, maar zet het apart voor herstelpogingen (10.06).
4. Evalueer met de buurt: wat ging goed, wat ging verloren, wat doen we de komende honderd dagen.

Wat je juist laat staan

• Daken en draagconstructies van huizen die nog bruikbaar zijn. Een gesloopte dakgoot geeft lekkage, een lek huis is na twee winters verloren.
• Transformatorhuisjes en hoogspanning. Er kan oude olie in zitten met giftige stoffen wordt getoetst, en niemand weet of het net ooit even terugkomt.
• Gasleidingen, ondergrondse tanks en gasflessen die je niet nodig hebt.
• Asbestdaken. Zet ze op de kaart en blijf eraf.
• Werkende systemen. Een camper met werkende koelkast, een boot met accu's en panelen: gebruik ze waar ze staan, sloop ze niet.
• Metaal en motoren. Die wachten. Je haalt ze later in rust.
• Spullen van mensen die er nog zijn. Vraag, noteer, maak afspraken. Vertrouwen in de buurt is meer waard dan een accu.

Zo weet je dat het werkt

• Na honderd dagen geven de meeste opgeslagen loodaccu's na laden 12,6 volt of meer wordt getoetst.
• Je hebt minstens één accu die elke dag door zonnepanelen wordt geladen.
• Brandstof staat gelabeld met soort en datum.
• Er ligt een kaart van de straat met donoren, gevaren en wat al is opgehaald.

Zo weet je dat het misgaat

• Een accu zakt binnen een week terug onder de 12,4 volt: er is sluipverbruik of de accu is beschadigd. Controleer of de min pool echt los is, laad op, meet na een week opnieuw.
• Benzine ruikt zuur of verf achtig en is donker geworden: verouderd. Gebruik hem niet in een goede motor; meng hooguit een klein deel met verse.
• In diesel zie je een zwarte slijmlaag of een troebele laag onderin: microbenbederf. Laat de onderste laag weglopen, filter de rest door een doek.
• Een fietsaccu laat geen lampje meer zien en de lader begint niet: het pakket is diep leeg. Probeer niet te forceren; zie 10.06.
• Rubberen slangen hebben fijne scheurtjes bij het buigen: ze liggen in licht of warmte. Verplaats de voorraad.

Als je iets mist

Achtergrond

Een loodaccu bederft omdat er in een lege accu zachte loodsulfaatkristallen ontstaan, die na weken tot maanden hard worden en niet meer terug omzetten. Een volle accu staat in een veilige toestand, een lege niet. Een moderne auto verbruikt ook stilstaand stroom voor alarm, klok en regelapparaten, vaak 20 tot 50 milliampère wordt getoetst. Dat lijkt weinig, maar het maakt een accu van 60 ampère uur in één tot twee maanden half leeg. Lithiumcellen beschadigen als hun spanning onder ongeveer 2,5 volt per cel zakt wordt getoetst. De beveiligingselektronica zelf verbruikt ook een beetje stroom, dus een pakket dat een jaar in een schuur ligt, kan daar onder zakken. Benzine bevat lichte stoffen die verdampen en stoffen die met zuurstof een soort lak vormen. Ethanol trekt water aan. Diesel is stabieler, maar het biodieseldeel in gewone diesel trekt water en voedt microben en schimmels wordt getoetst.

Volgende niveau

Maak van de eerste honderd dagen een rooster voor de volgende jaren: maandelijkse accuronde, een vaste brandstofvoorraad met datumlabels, en een groeiende onderdelenbibliotheek (10.12). Kies daarna één energiestandaard voor de hele gemeenschap: 10.04 De 12 volt standaard.

Controlelijst

• Ik koppel in de eerste week de min pool los van elke auto in mijn straat.
• Ik weet welke spullen het eerst bederven: accu's, brandstof, inhoud van koelkasten.
• Ik bewaar lithium half vol en koel, en loodaccu's vol.
• Ik gebruik benzine eerst en tap water uit diesel.
• Ik laat daken, hoogspanning, asbest en werkende systemen staan.
• Ik meet elke maand alle accu's en schrijf het op.

Verantwoording

Gegevens van accufabrikanten over zelfontlading en sulfatering; voorlichting van brandstofleveranciers en de scheepvaart over houdbaarheid en dieselbederf; ervaringen uit de caravan en botenwereld met stilstaande installaties. Termijnen zijn gemiddelden en hangen sterk af van temperatuur. Getoetst door: nog niet