De caravan als energiekern

Waarom dit telt

Een caravan of camper is gebouwd om dagen zonder aansluiting te werken: hij heeft een accu, 12 volt verdeling, een waterpomp, tanks, gas om te koken, te koelen en te verwarmen, en vaak een zonnepaneel. In Nederland staan honderdduizenden caravans wordt getoetst. Eén caravan naast een huis maakt van dat huis een plek met licht, water onder druk en een koelkast.

Eerst doen

1. Ruik bij de deur en in het gaskastje naar gas. Ruik je iets: niet naar binnen, deur open, fles dicht.
2. Draai de gasfles dicht en laat hem dicht tot je de installatie hebt gecontroleerd.
3. Zet de caravan waterpas met de steunpoten. De koelkast werkt alleen als hij vlak staat.
4. Meet de accu: in rust 12,4 volt of meer is goed wordt getoetst. Lager: eerst laden (10.06).
5. Zoek de zekeringkast en het bedieningspaneel. Maak een foto of tekening van alle zekeringen.
6. Controleer het zonnepaneel op het dak: glas heel, kabel vast, laadregelaar binnen aanwezig.

Wat je nodig hebt

• Multimeter (08.13 Solderen en de multimeter)
• Sopje in een fles of kwast voor de lektest
• Steeksleutels, kruiskop en platte schroevendraaiers
• Waterpas
• Dikke kabel van 6 tot 16 mm² als je stroom naar een huis wilt brengen wordt getoetst
• Zekeringen en zekeringhouders (VK.J09)
• Een koolmonoxidemelder als je die kunt vinden
• Wielblokken en een stevig touw van 20 meter

Werkwijze

Wat er in een caravan zit

Een dagbudget maken

Reken eerst uit wat de caravan per dag kan leveren, dan wat je wilt gebruiken. Voorbeeld met een loodaccu van 100 Ah en een paneel van 150 Wp:

Een paneel van 150 Wp levert in de zomer ongeveer 500 tot 600 Wh per dag, in de winter 50 tot 150 Wh wordt getoetst. De accu geeft je bij lood ongeveer 600 Wh bruikbare reserve. In de winter moet je dus zuinig zijn of een tweede bron toevoegen (10.10 De fiets als motor).

De caravan als centrale voor een huis

Er zijn drie manieren. Kies er één.

1. Laat de caravan naast het huis staan en gebruik hem als energiekamer. Leg een dikke kabel van de accu naar een verdeelkast in het huis. Houd de kabel korter dan 10 meter wordt getoetst. Zet een zekering vlak bij de accu (VK.J09).
2. Haal de systemen uit de caravan en bouw ze in het huis in: accu, laadregelaar, zekeringkast, pomp. Leg het paneel op het dak of op een rek op de grond, op het zuiden, onder 35 tot 60 graden wordt getoetst.
3. Woon in de wintermaanden in de caravan zelf. Een caravan is klein en dus snel warm. Gebruik het huis voor opslag, werk en zomer.

Combineer gerust: de koelkast en het kookstel blijven in de caravan, het licht en de pomp gaan naar het huis.

Water onder druk

1. Zet een regenton of een vat hoger dan de caravan, of hang de dompelpomp in een jerrycan met water.
2. Sluit de pomp aan op het 12 volt net via de bestaande schakelaar.
3. Filter het water voor het drinken (02.01 Water drinkbaar maken). De tank en de leidingen in een caravan zijn niet steriel.
4. Laat in de vorstperiode alle leidingen, de boiler en de pomp leeglopen. Bevroren water scheurt de boiler.

Gasveiligheid

Gas is de grootste kracht van de caravan en het grootste gevaar.

1. Doe de lektest elke keer na een wissel van fles of slang. Smeer sop op elke koppeling, draai de fles open en kijk 1 minuut. Belletjes betekenen een lek.
2. Zoek een lek nooit met een vlam.
3. Controleer de slang tussen fles en drukregelaar. Scheurtjes of een stugge slang: vervang hem. Een slang ouder dan 5 jaar is verdacht wordt getoetst.
4. Houd de ventilatieroosters vrij, onder in de vloer en boven in het dak. Gas is zwaarder dan lucht en zakt naar beneden. Het gaskastje heeft om die reden een gat in de bodem.
5. Zet de fles altijd rechtop.
6. Gebruik propaan in de winter. Butaan verdampt niet meer onder ongeveer 0 graden wordt getoetst.
7. Let op aansluitingen: buitenlandse flessen hebben vaak andere kranen en regelaars dan Nederlandse wordt getoetst. Improviseer geen koppeling met tape of klemmen.
8. Kook altijd met een raam of dakluik open. Het kookstel is een open toestel en verbruikt de lucht in de caravan.
9. Draai de fles 's nachts dicht als de kachel niet aan hoeft.
10. Hang een koolmonoxidemelder op ooghoogte als je er een hebt (05.06 Veilig verwarmen en koolmonoxide).

Een fles van 10 tot 11 kilo propaan houdt de koelkast alleen ongeveer 30 tot 40 dagen gaande wordt getoetst. Met koken en verwarmen erbij is hij in 1 tot 3 weken leeg. Gasflessen worden schaars: zoek ze op campings, in schuren en bij barbecues (10.13 De stad als voorraadkast).

Verplaatsen zonder auto

Een caravan weegt 700 tot 1.600 kilo wordt getoetst. Op een vlakke, harde weg rolt hij makkelijk; op gras of een helling niet.

1. Draai de steunpoten omhoog en zet het neuswiel neer.
2. Haal de handrem eraf. Let op: de oplooprem remt als de caravan tegen de dissel duwt. Achteruit duwen kan daardoor zwaar zijn.
3. Zet één persoon bij de handrem. Die persoon remt, de anderen duwen of trekken.
4. Duw met vier tot zes mensen op vlakke grond wordt getoetst. Trek met een touw aan de dissel, duw tegen de hoeken van het chassis, nooit tegen de wand.
5. Ga nooit een helling af zonder een rem op het touw: leg het touw twee keer om een boom of paal achter de caravan en vier het langzaam.
6. Gebruik voor grotere afstanden een paard, een tractor of een span ossen (13.16 Werkdieren: paard, ezel en hond).
7. Gebruik de mover alleen voor de laatste meters. Hij trekt zoveel stroom dat een kleine accu in minuten leeg is wordt getoetst.
8. Controleer de banden. Een band ouder dan 6 jaar kan scheuren onder gewicht wordt getoetst.

Zo weet je dat het werkt

• De accu staat 's ochtends op 12,2 volt of meer en 's middags weer hoger wordt getoetst.
• De koelkast op gas voelt na 4 tot 6 uur koel aan binnen wordt getoetst.
• De sop test geeft geen belletjes.
• De pomp geeft water zodra je de kraan opent.
• Niemand heeft 's ochtends hoofdpijn.

Zo weet je dat het misgaat

• Hoofdpijn, misselijkheid of slaperigheid bij meerdere mensen. Denk aan koolmonoxide: iedereen naar buiten, deur open, toestellen uit.
• De gasvlam van het kookstel is geel en roetig in plaats van blauw. Er komt te weinig lucht bij of de brander is vuil. Stop met koken en maak de brander schoon.
• De koelkast koelt niet op gas. Controleer of de caravan waterpas staat en of de roosters aan de buitenkant vrij zijn.
• De accu zakt elke dag verder. Je gebruikt meer dan je oplaadt. Schrap verbruikers, te beginnen bij de ventilator en de omvormer.
• De pomp blijft draaien met de kraan dicht. Er is een lek of de pomp zuigt lucht. Zet de pomp uit en zoek het lek.

Als je iets mist

Achtergrond

Een absorptiekoelkast heeft geen compressor. Een vlammetje verwarmt een mengsel van ammoniak en water. De ammoniak kookt eruit, condenseert achter in de koelkast en verdampt weer in het vriesvak. Verdampen kost warmte, en die komt uit de koelkast. Er bewegen geen onderdelen. Wel moet de vloeistof door de buizen stromen: daarom moet de koelkast binnen ongeveer 3 graden waterpas staan wordt getoetst.

De kachel is een gesloten toestel: lucht van buiten, rookgas naar buiten. Het kookstel is open en vraagt altijd ventilatie.

Volgende niveau

Haal de zonnepanelen en laadregelaars van tien caravans en bouw één gemeenschappelijk net (08.10 Een lokaal energienet). Boten in een jachthaven zijn ook complete 12 volt werelden (10.13).

Controlelijst

• Gaslucht gecontroleerd voor binnenkomst
• Lektest met sop gedaan na elke wissel
• Caravan waterpas
• Dagbudget in wattuur uitgerekend
• Zekering vlak bij de accu bij elke kabel naar het huis
• Ventilatieroosters vrij
• Leidingen leeg voor de vorst
• Iemand bij de handrem bij elk verplaatsen

Verantwoording

Handleidingen van caravans en campers; richtlijnen voor gasinstallaties in recreatievoertuigen; werking van absorptiekoelkasten uit natuurkundige naslagwerken; opbrengst van zonnepanelen naar gemiddelde instraling in Nederland. Verbruik van gas en stroom verschilt sterk per toestel. Getoetst door: nog niet