Bouwrecept · Koken & bewaren
Hooikist uit een koelkast
De pan kookt kort op het vuur en wordt in de kist gaar
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Gevaar · Tussen 10 en 60 graden In die zone groeien bacteriën het snelst. Een pan die in de kist te ver afkoelt, wordt gevaarlijk.
- Breng bonen en vlees altijd echt aan de kook, niet alleen heet.
- Eet binnen 4 uur na het inzetten. Is het eten dan niet op, of is het lauw, kook het dan tien minuten op het vuur voordat je eet wordt getoetst.
- Rode kidneybonen en andere gedroogde bonen eerst minstens tien minuten hard koken: anders blijven ze giftig (04.14 Voedsel dat giftig is als je het verkeerd bereidt).
- Kinderen kunnen in een koelkast klimmen. Haal de deur eraf als je de kist niet meer gebruikt, of zet er een zware steen op.
Wat het doet
Een koelkast is een doos met 4 tot 6 cm schuimisolatie en een deur die luchtdicht sluit. Dat is precies wat een hooikist moet zijn. Je brengt een pan op het vuur aan de kook, laat hem een paar minuten doorkoken en zet hem met deksel in de koelkast, ingepakt in dekens. Het eten garen verder op zijn eigen warmte. Dat bespaart de helft tot twee derde van je brandstof wordt getoetst. Je legt de koelkast op zijn rug, deur naar boven. Zo stroomt de warme lucht er niet uit als je opent, en kun je de pan van bovenaf erin zetten.
Stuklijst
| № | Onderdeel | Aantal | Donor of bron |
|---|---|---|---|
| 1 | Koelkast, tafelmodel of hoge kast, met intacte deurrubber | 1 | DK.06 Koelkast en vriezer |
| 2 | Dekens, kussens of oud dekbed | 3 tot 5 | DK.17 Meubels en matrassen |
| 3 | Houten plank 30 × 30 cm, 18 mm dik | 1 | DK.17 Meubels en matrassen |
| 4 | Twee balken als onderstel, 70 × 70 mm, lengte gelijk aan de koelkast | 2 | DK.17 Meubels en matrassen |
| 5 | Pan met goed sluitend deksel, 3 tot 6 liter, liefst dikwandig | 1 of meer | Keuken |
| 6 | Kookthermometer, als je hem hebt | 1 | Keuken, DK.18 Winkels en kantoren |
Gereedschap
- Zijkniptang voor het snoer.
- Schroevendraaier.
- Schaar.
Bouwen
- Knip het snoer af tegen de achterkant. Laat de koelleiding en de compressor ongemoeid. Snijd of buig nooit aan de dunne buizen: in moderne koelkasten zit isobutaan, een brandbaar gas wordt getoetst.
- Haal glasplaten, laden en deurvakken eruit. Bewaar ze: glas en kunststofbakken zijn nuttig elders.
- Leg twee balken op de grond en leg de koelkast er op zijn rug op, deur naar boven, compressor aan de lage kant. Zo zit hij op werkhoogte en blijft de onderkant droog.
- Controleer het deurrubber. Sluit een strook papier in de deur. Trekt het papier zonder weerstand los, dan sluit de deur niet goed: maak het rubber schoon of draai de scharnieren bij.
- Leg op de bodem de houten plank. Een hete pan van 100 °C kan de kunststof binnenwand vervormen.
- Maak een nest: leg een dubbelgevouwen deken op de plank, zet er een lege pan op en prop kussens en dekens eromheen tot de pan aan alle kanten 8 tot 10 cm is ingepakt. Haal de pan eruit: het nest blijft staan.
- Maak een kussen dat precies boven op de pan past, voor de bovenkant.
Testen
- Kook 3 liter water, zet de pan met deksel in het nest, leg het bovenkussen erop en sluit de deur.
- Meet na 4 uur de temperatuur. Een goede hooikist houdt het water boven 60 °C wordt getoetst. Zonder thermometer: het water moet te heet zijn om je hand er een tel in te houden.
- Kook daarna een echte maaltijd volgens de tabel en noteer wat gaar was.
| № | Gerecht | Kooktijd op het vuur | Tijd in de kist |
|---|---|---|---|
| 1 | Rijst | 5 minuten | 1,5 tot 2 uur |
| 2 | Havermout of pap | 2 minuten | 1 uur of een nacht |
| 3 | Aardappelen in stukken | 5 minuten | 1,5 tot 2 uur |
| 4 | Linzen | 10 minuten | 2 tot 3 uur |
| 5 | Geweekte bonen of kikkererwten | 15 minuten | 3 tot 4 uur wordt getoetst |
| 6 | Stoofvlees in stukken | 20 minuten | 3 tot 4 uur wordt getoetst |
Onderhoud
- Zet de deur na gebruik op een kier, zodat de dekens drogen. Was ze elke week: gemorst eten trekt muizen aan.
- Controleer elke maand het deurrubber.
- Zet de kist binnen: buiten in de vorst is je eerste kwartier warmte kwijt aan de koude kast.
Gevaar · Tussen 10 en 60 graden In die zone groeien bacteriën het snelst. Een pan die in de kist te ver afkoelt, wordt gevaarlijk.
- Breng bonen en vlees altijd echt aan de kook, niet alleen heet.
- Eet binnen 4 uur na het inzetten. Is het eten dan niet op, of is het lauw, kook het dan tien minuten op het vuur voordat je eet wordt getoetst.
- Rode kidneybonen en andere gedroogde bonen eerst minstens tien minuten hard koken: anders blijven ze giftig (04.14 Voedsel dat giftig is als je het verkeerd bereidt).
- Kinderen kunnen in een koelkast klimmen. Haal de deur eraf als je de kist niet meer gebruikt, of zet er een zware steen op.
Volgende stap
Bouw een tweede kist uit een vriezer: kisten van een diepvries hebben 8 tot 10 cm isolatie en houden twee pannen tegelijk. Combineer met BR.05 Raketkachel van buizen en blikken of BR.06 Zonnekoker: aan de kook brengen met weinig hout of zon, garen in de kist.
Redactionele correctie
Dit recept wijkt sinds editie 0.62 af van de aangeleverde tekst. De tijden in de kist zijn gelijkgetrokken met 04.13 Koken op vuur en in de hooikist: is het eten na 4 uur niet op, kook het dan opnieuw door. Een meting daar kwam na bijna 3,5 uur net onder 60 °C.