Vaardigheid · Geneeskunde zonder ziekenhuis
Een epileptische aanval begeleiden
Beschermen, tijd meten en niets in de mond
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Gevaar · Te lang of telkens opnieuw Duurt een aanval langer dan vijf minuten, of volgt de ene aanval op de andere zonder dat hij bijkomt, dan is het levensgevaarlijk. Noodmedicatie via wang of neus staat in de doseertabel die een arts voor dit boek opstelt wordt getoetst. Zonder die medicatie kun je alleen de luchtweg vrijhouden en hem tussen de aanvallen in zijligging leggen. Zoek bij een eerste aanval naar de oorzaak: een klap op het hoofd, lage bloedsuiker (VK.B14), hoge koorts, vergiftiging. Wie lang veel alcohol dronk en plotseling stopt, kan een tot twee dagen later aanvallen krijgen wordt getoetst. Dat gebeurt als de voorraad drank op is. Een aanval bij een zwangere in de tweede helft van de zwangerschap kan op zwangerschapsvergiftiging wijzen (07.09 Zwangerschap en bevalling).
Waarvoor
Bij een grote aanval valt iemand, verstijft en schokt ritmisch met armen en benen. De meeste aanvallen stoppen vanzelf binnen twee minuten. Jij voorkomt letsel, meet de tijd en houdt na de aanval de luchtweg vrij.
Wat je nodig hebt
- Een klok.
- Iets zachts voor onder het hoofd: een jas, een kussen.
- Een deken.
Stappen
- Kijk op de klok en onthoud het begin.
- Haal harde en scherpe dingen weg. Verplaats hem alleen bij direct gevaar: verkeer, vuur, water. Ligt hij in het water, houd dan zijn hoofd erboven.
- Leg iets zachts onder zijn hoofd. Haal zijn bril af en maak een strakke kraag los.
- Houd armen en benen niet vast en stop niets in zijn mond.
- Blijf bij hem en houd de tijd bij.
- Stopt het schokken: leg hem in stabiele zijligging (VK.B07) en controleer de ademhaling.
- Praat rustig. Hij is na de aanval vaak verward en slaperig, soms een uur lang. Dek hem toe, ook als hij in zijn broek geplast heeft.
- Geef pas eten of drinken als hij helemaal wakker is.
- Schrijf op: begintijd, duur, hoe het eruitzag, letsel.
Zo controleer je het
- Het schokken stopt binnen vijf minuten.
- Hij ademt na de aanval rustig en wordt binnen een uur helderder.
Veelgemaakte fouten
- Iets in de mond stoppen tegen tongbijten. Dat breekt tanden en blokkeert de luchtweg.
- Armen en benen vasthouden.
- Water in het gezicht gooien.
- Na de aanval meteen laten opstaan.
Gevaar · Te lang of telkens opnieuw Duurt een aanval langer dan vijf minuten, of volgt de ene aanval op de andere zonder dat hij bijkomt, dan is het levensgevaarlijk. Noodmedicatie via wang of neus staat in de doseertabel die een arts voor dit boek opstelt wordt getoetst. Zonder die medicatie kun je alleen de luchtweg vrijhouden en hem tussen de aanvallen in zijligging leggen. Zoek bij een eerste aanval naar de oorzaak: een klap op het hoofd, lage bloedsuiker (VK.B14), hoge koorts, vergiftiging. Wie lang veel alcohol dronk en plotseling stopt, kan een tot twee dagen later aanvallen krijgen wordt getoetst. Dat gebeurt als de voorraad drank op is. Een aanval bij een zwangere in de tweede helft van de zwangerschap kan op zwangerschapsvergiftiging wijzen (07.09 Zwangerschap en bevalling).
Varianten
- Koortsstuip: een kind tussen een half jaar en vijf jaar met hoge koorts kan een aanval krijgen wordt getoetst. Begeleid hem zoals hierboven, kleed hem daarna uit tot zijn ondergoed. Geen koud bad.
- Kleine aanval: iemand staart, plukt aan kleding of loopt doelloos rond. Leid hem rustig weg van gevaar en blijf bij hem tot hij helder is.
- Chronische epilepsie: als de voorraad medicijnen opraakt, nemen aanvallen toe. Zie 07.12 Chronische ziekten zonder apotheek.
Oefenen Speel het na in tweetallen. De een speelt de aanval, de ander handelt hardop met een stopwatch. Wissel daarna.
Proeve Je hebt binnen tien seconden de tijd genoteerd, het hoofd beschermd en niets in de mond gestopt. Binnen dertig seconden na het stoppen ligt de persoon in zijligging. Je geeft daarna een overdracht met begintijd, duur en beschrijving.