Donorkaart · Terugwinnen & maken
Beeldbuistelevisie en oude elektronica
Vooral weten wat je laat liggen
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Gevaar · Eerst veilig maken
- In een beeldbuis staat een vacuüm. Breekt de hals, dan implodeert de buis en vliegt glas rond. Til hem nooit aan de hals en laat hem nooit vallen.
- De buis houdt op de anode 25.000 tot 30.000 volt vast wordt getoetst, soms weken na uitschakelen. Raak de rubberen zuignap op de buis nooit aan.
- Het trechterglas achter het scherm bevat veel lood, ongeveer een kwart van het gewicht wordt getoetst. Breek het niet en gebruik het nooit bij voedsel of water.
- Apparaten van voor 1980 kunnen condensatoren met PCB olie bevatten wordt getoetst. Lekt er olie: niet aanraken.
- Verbrand nooit printplaten of kabels om koper te winnen. De rook is giftig.
Waarom deze donor
Oude televisies en monitoren met een beeldbuis zijn zwaar, gevaarlijk en leveren weinig op. Deze kaart vertelt vooral wat je laat liggen. Andere oude elektronica kan wel goud zijn. Een radio op batterijen of 12 volt is direct een nieuwsontvanger (14.06 Radiosystemen begrijpen). Een versterker heeft een zware transformator en goede luidsprekers. Een cassettespeler heeft kleine gelijkstroommotortjes. Oude radio's leveren onderdelen voor BR.10 Kristalontvanger. Test altijd eerst of iets nog werkt voordat je het opent.
Gevaar · Eerst veilig maken
- In een beeldbuis staat een vacuüm. Breekt de hals, dan implodeert de buis en vliegt glas rond. Til hem nooit aan de hals en laat hem nooit vallen.
- De buis houdt op de anode 25.000 tot 30.000 volt vast wordt getoetst, soms weken na uitschakelen. Raak de rubberen zuignap op de buis nooit aan.
- Het trechterglas achter het scherm bevat veel lood, ongeveer een kwart van het gewicht wordt getoetst. Breek het niet en gebruik het nooit bij voedsel of water.
- Apparaten van voor 1980 kunnen condensatoren met PCB olie bevatten wordt getoetst. Lekt er olie: niet aanraken.
- Verbrand nooit printplaten of kabels om koper te winnen. De rook is giftig.
Wat erin zit
| № | Onderdeel | Waarde | Gebruik |
|---|---|---|---|
| 1 | Radio op batterijen of 12 volt | Goud | Nieuwsontvanger. Houd heel (14.06, 14.07) |
| 2 | Wereldontvanger met korte golf | Goud | Ontvangst van zenders van ver weg |
| 3 | Ontmagnetiseerspoel rond de beeldbuis | Hoog | Een paar honderd gram gelakt koperdraad wordt getoetst: spoelen, BR.10 Kristalontvanger |
| 4 | Luidsprekers | Hoog | Geluid, magneet; ook als microfoon voor een eenvoudige intercom wordt getoetst |
| 5 | Telescoopantenne en antennekabel | Hoog | BR.10 en radio's |
| 6 | Germaniumdiodes uit oude radio's | Hoog | De detector van BR.10 wordt getoetst |
| 7 | Motortjes uit cassettespeler en platenspeler | Hoog | Kleine gelijkstroommotoren van 6 tot 12 volt wordt getoetst |
| 8 | Transformator uit versterker of oude radio | Middel | Koper en ijzer; met een omvormer weer een voeding |
| 9 | Schakelaars, knoppen, draaiknoppen | Middel | Schakelaars voor 12 volt, regelknop voor kleine stroom |
| 10 | Batterijhouders en stekkers | Middel | Aansluitingen voor 12 volt |
| 11 | Houten kast van oude tv of radio | Middel | Kastje, kist, hout |
| 12 | Afbuigspoelen op de hals | Laag | Zitten aan de hals: laat zitten |
| 13 | Beeldbuis | Laag | Laat liggen |
Volgorde van slopen
- Test eerst. Werkt het op batterijen of 12 volt: houd het heel.
- Leg een beeldbuistoestel met het scherm naar beneden op een dikke deken. Schroef de achterkant eraf.
- Wil je alleen luidspreker en antenne: haal die eruit en sluit de kast weer.
- Wil je de ontmagnetiseerspoel: ontlaad eerst de anode. Klem het ontlaadsnoer aan het metalen frame rond de buis. Schuif de geïsoleerde schroevendraaier aan het andere eind onder de zuignap tot hij het metaal raakt. Doe dit drie keer wordt getoetst.
- Haal de spoel los: hij zit met clips rond de buis. Knip de draden zo lang mogelijk af.
- Haal uit andere apparaten luidsprekers, motortjes, antennes, schakelaars en transformator.
Laat liggen
- De beeldbuis, de afbuigspoelen en de hoogspanningstrafo.
- Printplaten, en condensatoren met olie.
- Lekkende batterijen. Doe ze in een pot met deksel.
- Kapotte platte schermen met tl achtergrondverlichting: die bevat kwik wordt getoetst.