Vaardigheid · Geneeskunde zonder ziekenhuis
Drukverband aanleggen
Een bloeding stelpen zodat je handen weer vrij zijn
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Gevaar · Hals en borst Wikkel nooit een verband rondom de hals. Leg het kussen op de halswond en wikkel onder de oksel aan de andere kant door, met de arm aan die kant omhoog wordt getoetst. Wikkel om de borst alleen tijdens het uitademen en niet zo strak dat ademen moeilijker wordt. Bloedt een arm of been door twee drukverbanden heen: ga over op een knelverband (VK.B02).
Waarvoor
Een drukverband houdt de druk op een bloedende wond vast als jij loslaat. Gebruik het bij een bloeding die afneemt of stopt als je erop drukt, aan arm, been, hoofd of romp. Het is ook de afwerking over een opgevulde wond.
Wat je nodig hebt
- Een kussen: gevouwen gaas, een theedoek of maandverband, iets groter dan de wond en minstens 2 cm dik.
- Een drukrol: een tweede opgerolde zwachtel of een stevig opgevouwen washandje.
- Zwachtel van 10 cm breed voor been en romp, 6 tot 8 cm voor arm, of repen laken.
- Handschoenen, een schaar of mes, een pen, een veiligheidsspeld.
Stappen
- Druk met je hand op de wond tot je spullen klaarliggen. Laat de gewonde zelf drukken als hij kan.
- Leg het kussen recht op de wond, zodat het de hele wond bedekt en een paar centimeter over de randen valt.
- Leg de drukrol bovenop het kussen, precies boven de plek waar het bloed vandaan komt.
- Begin te zwachtelen een handbreedte naast de wond, aan de kant van de vingers of tenen. Wikkel twee rondes op dezelfde plek om het eind te verankeren.
- Wikkel strak over kussen en drukrol. Laat elke ronde de vorige voor de helft overlappen. Trek bij elke ronde over de wond extra aan.
- Eindig een handbreedte voorbij de wond aan de andere kant.
- Zet het eind vast met een platte knoop of een veiligheidsspeld, met de knoop recht boven de wond.
- Schrijf de tijd op het verband.
- Houd arm of been stil, met een mitella of spalk (07.04 Botbreuken, verstuikingen en spalken).
Zo controleer je het
- Er komt binnen tien minuten geen nieuw bloed door het verband of langs de randen.
- Vingers of tenen voorbij het verband zijn warm, roze en hebben gevoel.
- Druk twee seconden op een nagel: de roze kleur komt binnen twee seconden terug wordt getoetst.
- Controleer dit in het eerste uur elke vijftien minuten, daarna elk uur. Zwelling maakt een verband later strakker.
Veelgemaakte fouten
- Het verband ligt keurig maar drukt niet. Een drukverband hoort stevig te voelen.
- Het verband is rondom zo strak dat vingers blauw worden. Dan werkt het als een slecht knelverband.
- Het kussen ligt naast de bron, of is te klein.
- Een doorgebloed verband eraf halen. Leg er een nieuw kussen overheen en wikkel opnieuw.
- Een elleboog of knie strak inpakken zonder spalk. Elke beweging maakt de wond weer open.
Gevaar · Hals en borst Wikkel nooit een verband rondom de hals. Leg het kussen op de halswond en wikkel onder de oksel aan de andere kant door, met de arm aan die kant omhoog wordt getoetst. Wikkel om de borst alleen tijdens het uitademen en niet zo strak dat ademen moeilijker wordt. Bloedt een arm of been door twee drukverbanden heen: ga over op een knelverband (VK.B02).
Oefenen Teken met stift een wond van 5 cm op onderarm, onderbeen en bovenbeen van een oefenpartner. Leg op elke plek een drukverband aan. Laat je partner zeggen wanneer het gaat tintelen, en kijk hoe strak dat is. Oefen daarna met één hand op je eigen onderarm.
Proeve Je legt binnen 90 seconden een drukverband aan op een bovenbeen. Het kussen ligt binnen 1 cm van de getekende bron, de nagel kleurt binnen twee seconden terug, en het verband zit nog vast na 50 passen lopen.
Varianten
- Hoofdwond: de hoofdhuid bloedt veel maar stopt goed op de schedel. Druk het kussen tegen het bot en wikkel als een hoofdband, boven de oren langs.
- Grote zwachtel of laken: vouw een driehoeksdoek tot een das van een handbreedte, leg het midden op het kussen, kruis de einden aan de andere kant en knoop ze boven de wond.