Bouwrecept · Onderdak, vuur & warmte
Accubank uit losse lithiumcellen
Wat je moet weten voordat je cellen samenvoegt, en waarom een kant en klare accu beter is
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Gevaar · Lithium brandt anders Een beschadigde of overladen lithiumcel kan op hol slaan. Hij wordt heet, blaast giftig gas uit en vat vlam. Buurcellen volgen, en de brand duurt minuten tot uren. Het gas bevat onder meer waterstoffluoride, dat longen en ogen beschadigt wordt getoetst.
- Zet een lithiumbank nooit in een woonkamer, slaapkamer of op de vluchtweg.
- Laad nooit zonder toezicht en nooit 's nachts.
- Bij rook uit de kist: iedereen weg, bovenwinds, deuren dicht. Koel van een afstand met veel water als het buiten staat. Een brandende bank blus je niet met een emmer zand.
- Een lader voor loodaccu's met een desulfatie of egalisatiestand vernielt lithiumcellen. Gebruik alleen een lader die bij de chemie past.
- Laat elk ontwerp nakijken door een elektrotechnicus wordt getoetst.
Wat het doet
In laptops, elektrische fietsen en accugereedschap zitten duizenden lithiumcellen, vaak nog bruikbaar. Samen kunnen ze een accubank voor een huis vormen. Dit recept geeft alleen de principes: hoe je cellen sorteert en test, waarom balanceren en een beveiligingsprint verplicht zijn, en hoe je zo'n bank brandveilig bewaart. Het geeft bewust geen werkinstructie voor het verbinden van cellen. Lithiumcellen geven bij een fout een brand die je nauwelijks kunt blussen, en die leer je niet uit een boek. Kies daarom eerst de veiligste weg. Een complete accu met eigen beveiliging is veel beter dan een zelfgebouwde. Zoek in volgorde:
- Een lithiumijzerfosfaat accu van 12 volt (LiFePO4) uit een caravan, camper of boot (DK.02, DK.03). Die is gemaakt voor 12 volt en veel minder brandgevaarlijk.
- Een thuisbatterij van een zonnepaneelinstallatie (DK.13 Zonnepaneelinstallatie).
- Een complete fietsaccu met eigen print (DK.10), met een omvormer naar 12 volt. Pas als dat allemaal op is, ga je losse cellen samenvoegen.
Stuklijst
| № | Onderdeel | Aantal | Donor of bron |
|---|---|---|---|
| 1 | Lithium cellen van hetzelfde type en formaat | naar ontwerp | DK.12 laptopaccu's, DK.10 fietsaccu's, DK.11 gereedschapsaccu's |
| 2 | Beveiligingsprint (BMS) voor het juiste aantal cellen in serie en de juiste chemie, met balancering | 1 | DK.10 Elektrische fiets en scooter, DK.18 Winkels en kantoren |
| 3 | Hoofdzekering op de pluspool, passend bij de print | 1 | DK.01 De auto, DK.03 De boot |
| 4 | Hoofdschakelaar | 1 | DK.03 De boot |
| 5 | Lader die per cel kan meten, met capaciteitsmeting | 1 | DK.18 Winkels en kantoren: modelbouw |
| 6 | Stalen kist met ventilatieopening, groter dan de bank | 1 | DK.18 Winkels en kantoren, werkplaatsen |
| 7 | Celhouders, isolatieringen, krimpkous | naar ontwerp | DK.18 Winkels en kantoren |
| 8 | Rookmelder, emmer zand, emmers water | 1 set | DK.18 Winkels en kantoren |
| 9 | Logboek en etiketten | 1 | Papier |
Gereedschap
- Multimeter (VK.J02 Multimeter), thermometer of de rug van je hand.
- Geïsoleerd gereedschap, veiligheidsbril, handschoenen.
- Een stenen of betonnen werkplek buiten het woonhuis.
Bouwen
- Kies je spanning. Drie lithium ion cellen in serie geven 9 tot 12,6 volt. Vier lithiumijzerfosfaat cellen in serie geven 10 tot 14,6 volt; dat past het best bij 12 volt wordt getoetst. Vier lithium ion cellen in serie geven tot 16,8 volt, te hoog voor veel 12 volt apparaten.
- Sorteer bij binnenkomst. Gooi elke cel weg met deuken, roest, lekkage, een beschadigde wikkel of een gescheurde isolatiering aan de pluskant.
- Meet de spanning van elke cel en schrijf die erop. Een lithium ion cel die onder 2 volt staat, laad je niet meer op: die kan inwendig beschadigd zijn wordt getoetst.
- Laad elke cel apart op, onder toezicht, op een stenen ondergrond. Voel tijdens het laden. Een cel die duidelijk warmer wordt dan de andere, gaat eruit.
- Laat de volle cellen twee weken rusten en meet opnieuw. Een cel die meer dan 0,05 tot 0,1 volt is gezakt, lekt inwendig en gaat eruit wordt getoetst.
- Meet de capaciteit van elke cel met de lader. Cellen onder 70 procent van de opgegeven waarde zijn voor licht werk, niet voor de bank wordt getoetst.
- Maak groepen. Cellen die parallel staan, vormen samen een groep. Verdeel de cellen zo dat elke groep dezelfde totale capaciteit heeft, op 1 tot 2 procent na wordt getoetst. Zet de groepen daarna in serie.
- Laat het verbinden doen door iemand die het geleerd heeft. Cellen worden verbonden met nikkelstrip die erop wordt gepuntlast; solderen op de cel verhit hem te veel. Dit boek geeft daar bewust geen instructie voor.
- Sluit de beveiligingsprint aan op elke serie groep. De print bewaakt per groep te hoge en te lage spanning, bewaakt de stroom, schakelt af bij kortsluiting en balanceert de groepen. Zonder print bouw je geen bank, ook niet tijdelijk.
- Zet de hoofdzekering in de pluskabel, direct aan de bank (VK.J09 Zekering plaatsen). De zekering is kleiner dan wat de print aankan.
- Zet de bank in de stalen kist, in een schuur of bijgebouw, op steen, weg van brandbaar materiaal en van de vluchtweg.
Testen
- Laad de bank voor het eerst terwijl je erbij bent. Meet elk half uur de spanning van elke groep. Ze moeten binnen 0,05 volt van elkaar blijven wordt getoetst.
- Belast de bank met een bekende lamp en meet hoeveel uur hij volhoudt. Schrijf de capaciteit in het logboek.
- Test of de print afschakelt: meet bij de laatste ontlading dat de spanning niet onder de grens zakt.
Onderhoud
- Meet elke maand de spanning van elke groep en noteer die.
- Laad nooit onder 0 °C. Lithium beschadigt dan blijvend wordt getoetst.
- Bewaar een bank die je lang niet gebruikt half vol, niet vol en niet leeg.
- Verwijder elke groep die steeds afwijkt.
Gevaar · Lithium brandt anders Een beschadigde of overladen lithiumcel kan op hol slaan. Hij wordt heet, blaast giftig gas uit en vat vlam. Buurcellen volgen, en de brand duurt minuten tot uren. Het gas bevat onder meer waterstoffluoride, dat longen en ogen beschadigt wordt getoetst.
- Zet een lithiumbank nooit in een woonkamer, slaapkamer of op de vluchtweg.
- Laad nooit zonder toezicht en nooit 's nachts.
- Bij rook uit de kist: iedereen weg, bovenwinds, deuren dicht. Koel van een afstand met veel water als het buiten staat. Een brandende bank blus je niet met een emmer zand.
- Een lader voor loodaccu's met een desulfatie of egalisatiestand vernielt lithiumcellen. Gebruik alleen een lader die bij de chemie past.
- Laat elk ontwerp nakijken door een elektrotechnicus wordt getoetst.
Volgende stap
Laat de bank een seizoen lang onder toezicht werken voordat je erop vertrouwt. Combineer hem met een loodaccu als buffer en met BR.04 12 volt verlichtingsnet voor een huis. Houd voor de gemeenschap één centrale, brandveilige accuschuur bij, met één verantwoordelijke en één logboek.