Bouwrecept · Energie & elektriciteit
12 volt verlichtingsnet voor een huis
Licht in elke kamer uit één accu, met de juiste draad en de juiste zekering
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Gevaar · Kortsluiting en terugleveren Een accu zonder hoofdzekering kan bij kortsluiting een kabel laten gloeien en een muur in brand zetten. Een huis dat ook nog aan het net of een generator van 230 volt hangt, kan je 12 volt net onder levensgevaarlijke spanning zetten.
- Plaats altijd eerst de hoofdzekering, dan pas de rest.
- Sluit nooit 230 volt en 12 volt op dezelfde leidingen aan, ook niet tijdelijk.
- Laad loodaccu's niet in een afgesloten kast: waterstof kan ontploffen.
Wat het doet
Een centrale accu voedt via een zekeringkast een paar stroomkringen door het huis. Elke kring heeft zijn eigen kabel en zijn eigen zekering. Aan het eind hangen ledlampen van 12 volt. Een ledlamp van 3 tot 5 watt geeft 250 tot 450 lumen, genoeg voor een keukentafel of een woonkamerhoek. Reken eerst wat je nodig hebt. Zes lampen van 4 watt, 4 uur per avond, is 96 wattuur per dag. Een loodaccu van 100 ampère uur bevat 1.200 wattuur, waarvan je er 600 gebruikt zonder hem te beschadigen. Dat is zes avonden licht zonder bijladen.
Stuklijst
| № | Onderdeel | Aantal | Donor of bron |
|---|---|---|---|
| 1 | Loodaccu 12 volt, 80 tot 200 ampère uur, liefst semitractie | 1 of 2 | DK.02 Caravan en camper, DK.03 De boot, DK.01 De auto |
| 2 | Hoofdzekering met houder, 40 tot 60 ampère | 1 | DK.01 De auto of DK.03 De boot |
| 3 | Zekeringkast met mesjeszekeringen | 1 | DK.01 De auto of DK.02 Caravan en camper |
| 4 | Hoofdkabel 10 tot 16 mm², rood en zwart | 2 × 1 m | DK.01 De auto: accukabels, of DK.13 Zonnepaneelinstallatie |
| 5 | Installatiekabel 1,5 en 2,5 mm² | naar plan | DK.18 Winkels en kantoren, of uit de muren van leegstaande huizen |
| 6 | Ledlampen 12 volt, G4, MR16 of ledstrip | 1 per kamer | DK.20 Verlichting, DK.02 Caravan en camper |
| 7 | Wandschakelaars | 1 per kamer | Bestaande schakelaars in het huis |
| 8 | Kroonsteentjes of lasdoppen | 30 | DK.18 Winkels en kantoren |
| 9 | Hoofdschakelaar of accuschakelaar | 1 | DK.03 De boot of DK.02 Caravan en camper |
Gereedschap
- Multimeter, striptang, schroevendraaiers, kabelschoentang.
- Ladder, boormachine, trekveer of stuk staaldraad om kabel door buizen te trekken.
- Etiketten en een watervaste stift.
Bouwen
- Koppel het huis los van het openbare net volgens 10.05 Zonnepanelen loskoppelen van het net. Trek de hoofdschakelaar in de meterkast uit en plak er een etiket op: 12 VOLT NET, NIET TERUGSCHAKELEN.
- Teken een plattegrond. Zet de accu centraal, zodat geen kring langer is dan 15 meter. Kies een plek op de begane grond, op steen, met ventilatie, buiten de slaapkamers.
- Bepaal per kring de stroom: tel de watts van de lampen op en deel door 12. Vier lampen van 4 watt is 16 watt, dus 1,3 ampère.
- Kies de kabeldikte uit de tabel hieronder. Vuistregel voor 3 procent spanningsverlies: doorsnede in mm² is lengte enkele weg in meters maal stroom in ampère, gedeeld door 10. Rond altijd naar boven af.
- Plaats de hoofdzekering in de pluskabel, binnen 20 cm van de accupool. Daarna de accuschakelaar, dan de zekeringkast.
- Geef elke kring een eigen zekering die past bij de dunste kabel in die kring (tweede tabel).
- Hergebruik de bestaande 230 volt leidingen in de muren alleen als je ze aan beide kanten herkent en labelt. Gebruik bruin als plus, blauw als min. Laat geelgroen ongebruikt.
- Hang bij elke schakelaar en elk stopcontact dat 12 volt draagt een etiket. Gebruik voor apparaten aparte 12 volt contacten, zoals sigarettenaanstekerdozen uit auto en caravan, nooit gewone stopcontacten.
- Sluit de lampen aan met de plus via de schakelaar. Let op de polariteit: een ledlamp brandt alleen in één richting, tenzij er een gelijkrichter in zit.
| № | Stroom per kring | 5 m | 10 m | 20 m |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 A (12 watt) | 0,75 mm² | 1,5 mm² | 2,5 mm² |
| 2 | 2 A (24 watt) | 1,5 mm² | 2,5 mm² | 4 mm² |
| 3 | 5 A (60 watt) | 2,5 mm² | 6 mm² | 10 mm² |
| 4 | 10 A (120 watt) | 6 mm² | 10 mm² | 25 mm², kies een kortere route |
| № | Dunste kabel in de kring | Grootste zekering |
|---|---|---|
| 1 | 0,75 mm² | 5 A wordt getoetst |
| 2 | 1,5 mm² | 10 A wordt getoetst |
| 3 | 2,5 mm² | 15 A wordt getoetst |
| 4 | 4 mm² | 20 A wordt getoetst |
| 5 | 6 mm² | 30 A wordt getoetst |
Testen
- Meet voor het aansluiten van de accu met de multimeter tussen plus en min van elke kring. Je moet geen kortsluiting meten, alleen de weerstand van de lampen.
- Sluit de accu aan, zet elke kring aan en meet de spanning bij de verste lamp. Meer dan 0,4 volt lager dan bij de accu: dikkere kabel of kortere route.
- Laat alles een avond branden en voel aan kabels en verbindingen. Warm is fout: zoek een losse verbinding of te dunne kabel.
Onderhoud
- Meet elke week de rustspanning van de accu. Onder 12,2 volt: bijladen voordat je verder gebruikt wordt getoetst.
- Draai elk half jaar de schroeven in kroonsteentjes en zekeringkast na.
- Bewaar een doosje reservezekeringen van elke maat naast de kast.
Gevaar · Kortsluiting en terugleveren Een accu zonder hoofdzekering kan bij kortsluiting een kabel laten gloeien en een muur in brand zetten. Een huis dat ook nog aan het net of een generator van 230 volt hangt, kan je 12 volt net onder levensgevaarlijke spanning zetten.
- Plaats altijd eerst de hoofdzekering, dan pas de rest.
- Sluit nooit 230 volt en 12 volt op dezelfde leidingen aan, ook niet tijdelijk.
- Laad loodaccu's niet in een afgesloten kast: waterstof kan ontploffen.
Volgende stap
Laad de accu bij met zon, wind of de fiets (BR.02, BR.12). Koppel daarna meerdere huizen aan elkaar met 08.10 Een lokaal energienet. Houd per huis een schrift bij met de plattegrond, de kringen en de zekeringen.