Vaardigheid · Terugwinnen & maken
Koper terugwinnen zonder vuur
Koper uit kabels, motoren en transformatoren halen zonder het te verbranden
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Gevaar · Snijden en trekken
- Snijd altijd van je af en houd je andere hand achter het mes.
- Draag handschoenen: koperdraadjes prikken diep.
- Haal condensatoren uit apparaten voor je de wikkelingen eruit trekt; grote condensatoren kunnen nog lading hebben (10.01 Veilig slopen) wordt getoetst.
Waarvoor
Koper is het waardevolste metaal na een ineenstorting: je kunt het niet zelf maken en je hebt het voor elke stroomdraad nodig. Isolatie afbranden geeft giftige rook en maakt het koper bros en zwart. Met mes, bankschroef en wat geduld haal je het schoon en bruikbaar uit kabel, motoren en transformatoren.
Wat je nodig hebt
- Bankschroef, scherp mes of afbreekmes, kniptang
- Beitel, hamer, ijzerzaag
- Een klauwhamer of breekijzer
- Een plankje hout met een gat en een vastgeschroefd mesje (de stripbank, zie stap 3)
- Handschoenen
- Bakken voor: blank koper, gelakt koper, vertind koper, gemengd
Stappen
Eerst kijken: draad of schroot?
- Bekijk de kabel. Is hij lang en heel, gebruik hem dan als kabel. Koper strippen doe je alleen bij korte stukken, kapotte kabel en draad die je niet nodig hebt (10.12).
Kabel strippen
- Klem korte stukken met één eind in de bankschroef. Snijd de mantel in de lengte open met het mes van je af. Trek de aders eruit.
- Maak voor veel kabel een stripbank: boor een gat iets groter dan de kabel door een plankje. Schroef een mesje zo vast dat de punt net in het gat steekt. Trek de kabel door het gat: het mes snijdt de mantel in de lengte.
- Pel de isolatie van de aders met de hand of het mes.
Motoren en transformatoren
- Klem de stator van de motor in de bankschroef.
- Hak met beitel en hamer de wikkelingen aan één kant vlak af tegen het ijzer, of zaag ze af met de ijzerzaag.
- Draai de stator om. Pak de wikkelingen aan de andere kant met de klauwhamer of het breekijzer en trek ze eruit. Ze glijden door de gleuven.
- Wil je de lange wikkeldraad houden voor een generator: wikkel hem af in plaats van hem door te hakken. Haal bij een kleine transformator eerst de ijzeren plaatjes er één voor één uit met een schroevendraaier.
- Sorteer: blank, gelakt (glanzend rood of bruin), vertind (dof zilver), gemengd.
Zo controleer je het
- Het koper is roodbruin en glanzend, niet zwart.
- Het koper buigt soepel en breekt niet.
- Er zit geen kunststof meer aan.
Veelgemaakte fouten
- Isolatie afbranden. Giftige rook en slechter koper.
- Lange goede kabel strippen die nog als kabel had gekund.
- De stator in de bankschroef pletten.
- Aluminium wikkelingen aanzien voor koper. Krassen: aluminium is zilverwit onder de lak.
Gevaar · Snijden en trekken
- Snijd altijd van je af en houd je andere hand achter het mes.
- Draag handschoenen: koperdraadjes prikken diep.
- Haal condensatoren uit apparaten voor je de wikkelingen eruit trekt; grote condensatoren kunnen nog lading hebben (10.01 Veilig slopen) wordt getoetst.
Oefenen Strip 5 meter oude installatiekabel met de stripbank en haal de wikkelingen uit één kleine motor. Weeg wat je terugwon.
Proeve Je haalt binnen 30 minuten alle koper uit een kleine motor, gesorteerd en zonder plastic, en kunt per bak uitleggen wat erin zit.