Vaardigheid · Geneeskunde zonder ziekenhuis
Ernstige allergische reactie en de adrenalinepen
Een dichtzwellende keel en een wegzakkende bloeddruk binnen minuten keren
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Gevaar · Pennen, dosis en houdbaarheid Er zijn pennen voor kinderen en voor volwassenen. Welke bij welk lichaamsgewicht hoort staat in de doseertabel die een arts voor dit boek opstelt wordt getoetst. Bewaar pennen tussen 15 en 25 graden, donker, niet in de auto en niet in de vriezer wordt getoetst. Kijk door het venster: de vloeistof hoort helder en kleurloos te zijn. Een verlopen pen werkt minder, maar is beter dan geen pen wordt getoetst. Gooi verlopen pennen niet weg. Verzamel in de eerste weken pennen bij huishoudens met bekende allergieën en houd een lijst bij wie een pen nodig heeft.
Waarvoor
Anafylaxie is een allergische reactie van het hele lichaam. Binnen minuten tot een uur na een steek, een noot, schaaldieren, een medicijn of ander voedsel zwellen de luchtwegen dicht en zakt de bloeddruk weg. Adrenaline is het enige middel dat het snel keert. Een adrenalinepen is gemaakt voor leken.
Wat je nodig hebt
- Een adrenalinepen: een automatische injector met een veiligheidsdop en een naaldkant.
- Een klok en een pen.
- Een deken.
Stappen
- Herken het. Denk aan anafylaxie bij een plotselinge start na contact met een bekende of mogelijke trigger, en een van deze:
- Luchtweg: dikke tong of lippen, hese stem, een gierend geluid bij inademen.
- Ademhaling: piepen, benauwdheid, hoesten, blauwe lippen.
- Bloedsomloop: bleek, klam, duizelig, flauwvallen, zwakke pols.
- Vaak ook de huid: jeukende bulten, rood aangelopen. Dit ontbreekt soms.
- Haal de trigger weg: schraap een bijenangel weg met een nagel of kaart, spuug eten uit.
- Pak de pen in je vuist, met de naaldkant naar beneden. Leg nooit je duim over een van de uiteinden.
- Trek de veiligheidsdop eraf.
- Druk de naaldkant stevig tegen de buitenkant van het bovenbeen, halverwege heup en knie. Door de broek heen mag.
- Houd de pen vast tot je de klik hoort en tel daarna de tijd die op de pen staat, meestal drie tot tien seconden wordt getoetst.
- Haal de pen weg en schrijf de tijd op.
- Leg hem plat met de benen omhoog. Is hij benauwd, laat hem dan zitten met de benen gestrekt. Laat hem niet opstaan of lopen.
- Geen verbetering na vijf minuten, of het wordt erger: geef een tweede pen in het andere bovenbeen wordt getoetst.
- Ademt hij niet meer: reanimatie (VK.B06).
- Houd hem twaalf uur in de gaten. Een reactie komt soms na uren terug wordt getoetst.
Zo controleer je het
- Binnen vijf minuten minder piepen, minder zwelling, een sterkere pols.
- Hartkloppingen, trillen en bleek zien na de injectie zijn bijwerkingen van adrenaline, geen teken dat het misgaat.
Veelgemaakte fouten
- Twijfelen en wachten. Bij twijfel: pen geven.
- De duim op de naaldkant, zodat de naald in de duim gaat.
- Alleen antiallergietabletten geven. Die werken te langzaam en stoppen anafylaxie niet.
- De persoon laten opstaan na de pen.
- De pen te kort vasthouden.
Gevaar · Pennen, dosis en houdbaarheid Er zijn pennen voor kinderen en voor volwassenen. Welke bij welk lichaamsgewicht hoort staat in de doseertabel die een arts voor dit boek opstelt wordt getoetst. Bewaar pennen tussen 15 en 25 graden, donker, niet in de auto en niet in de vriezer wordt getoetst. Kijk door het venster: de vloeistof hoort helder en kleurloos te zijn. Een verlopen pen werkt minder, maar is beter dan geen pen wordt getoetst. Gooi verlopen pennen niet weg. Verzamel in de eerste weken pennen bij huishoudens met bekende allergieën en houd een lijst bij wie een pen nodig heeft.
Oefenen Oefen met een oefenpen zonder naald, of met een dikke stift. Pak, dop eraf, buitenkant bovenbeen, vasthouden, tijd opschrijven. Oefen het ook bij jezelf, met de andere hand en door een spijkerbroek.
Proeve Je gaat met een oefenpen binnen vijftien seconden van pen in de hand naar een goed gezette injectie: vuist, juiste plek, juiste tijd vasthouden, tijd opgeschreven. Je noemt vier verschijnselen van anafylaxie.