Vaardigheid · Materialen & gereedschap
Een zaagbok bouwen
Een stevige bok waarop één persoon veilig stammen inkort
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Waarvoor
Op een zaagbok ligt de stam vast op werkhoogte. Je zaagt rechtop, de zaag klemt niet en je voeten blijven uit de buurt van het blad. Zonder bok zaag je gebukt op de grond, in de modder en in je eigen schoenen.
Wat je nodig hebt
- 4 poten van 110 centimeter, balk van 5 bij 10 centimeter of rond hout van 8 tot 10 centimeter dik.
- 2 schoren van 80 centimeter en 2 dwarsliggers van 70 centimeter, latten van 2,5 bij 7 centimeter.
- 2 lange bouten van 10 millimeter met moer en sluitring, of 8 schroeven van 8 centimeter.
- Zaag, beitel, hamer, boor, meetlint, potlood.
- Een lat van 33 centimeter als maatstok.
Stappen
- Zaag de 4 poten op 110 centimeter.
- Leg twee poten gekruist op de grond, zo dat ze elkaar 35 centimeter onder het bovenste uiteinde kruisen. De onderkanten staan dan ongeveer 70 centimeter uit elkaar.
- Teken aan beide poten de kruising af. Zaag en beitel een halfhoutverbinding: van elke poot haal je op de kruising de halve dikte weg, zodat ze in elkaar vallen.
- Boor door het midden van de kruising en zet er een bout door. Of schroef met 4 schroeven.
- Maak het tweede kruis op dezelfde manier, precies even groot.
- Zet de twee kruizen 60 centimeter uit elkaar overeind.
- Schroef aan beide kanten een dwarsligger op 25 centimeter boven de grond tussen de poten. Dat houdt de kruizen op afstand.
- Schroef aan beide kanten een schoor van linksonder naar rechtsboven. Zonder schoor zakt de bok scheef.
- Zaag de onderkanten van de poten recht af, zodat de bok niet wiebelt.
- Schroef de maatstok van 33 centimeter aan de buitenkant van één kruis, horizontaal, op de hoogte van de stam.
Zo controleer je het
- De V van de bok ligt op 75 tot 85 centimeter hoogte, net onder je heup.
- Een stam van 40 kilo ligt erin zonder te wiebelen als je eraan duwt.
- De bok staat ook op ongelijke grond stil.
Veelgemaakte fouten
- Tussen de twee kruizen zagen. De stam zakt in en klemt de zaag. Zaag altijd het uitstekende eind buiten de kruizen.
- Geen schoren: de bok vouwt om bij de eerste stam.
- Te laag: je zaagt met een kromme rug.
- Schroeven op de plek waar je zaagt: weg zaagblad.
Oefenen Bouw de bok met twee mensen, met alleen handgereedschap. Zaag daarna een stam van 2 meter in stukken van 33 centimeter en let op hoe de stam ligt bij elke snede.
Proeve De bok staat na een uur zagen nog recht, de verbindingen zitten vast, en een stam van 15 centimeter dik ligt zo vast dat je hem met één hand en een beugelzaag doorzaagt zonder hem vast te houden.
Varianten
- Gesjorde bok zonder spijkers: zet drie palen als een driepoot en sjor ze, of maak twee kruizen met een kruissjorring en leg er een paal over (09.13 Knopen en sjorringen).
- Bok voor lange palen: drie kruizen op een rij, 80 centimeter uit elkaar.
- Snelle bok: twee zware stammen evenwijdig op de grond met een inkeping, als je alleen dikke stukken hebt.