Vaardigheid · Materialen & gereedschap
Een takel inscheren
Met touw en katrollen drie keer zo sterk trekken
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Gevaar · Terugslag Sta nooit in de lijn van het touw, aan de kant van de last of achter het anker. Leg een jas of deken over het lastpart. Breekt er iets, dan slaan touw en katrollen met grote kracht terug.
Waarvoor
Met een takel trek je een auto uit de modder, een boomstam een helling op of een last omhoog aan een driepoot. De Z takel (Z rig) geeft een voordeel van 3 met één touw, twee katrollen en twee prusiklussen, en je kunt hem op elk punt in een touw zetten dat al aan de last vastzit.
Wat je nodig hebt
- Een touw van minstens drie keer de afstand tussen last en anker, liefst polyester.
- Twee katrollen, liefst met kogellager. Karabiners werken, maar kosten veel kracht.
- Twee prusiklussen (VK.A09) en een stevige lus van touw of band voor het anker.
- Een anker: een gezonde boom van minstens 20 cm dik wordt getoetst, een zware balk of een tweede auto.
Stappen
- Zet het touw vast aan de last met een dubbele achtknoop (VK.A02) of rondtorn met twee halve steken (VK.A05), laag aan een sterk punt.
- Leg de ankerlus laag om het anker met een rondtorn met twee halve steken. Hang katrol A aan de ankerlus.
- Leid het touw van de last naar het anker en door katrol A. Trek alle speling uit het touw.
- Leid het touw terug richting de last.
- Leg een prusik op het touwpart tussen last en anker (het lastpart), zo ver mogelijk richting de last. Hang katrol B in die prusiklus.
- Leid het touw door katrol B en terug richting het anker. Het touw ligt nu in een Z. Dit eind is je trekeind.
- Leg de tweede prusik op het lastpart vlak voor katrol A en maak de lus vast aan het anker. Dit is de terugloopstop.
- Trek aan het trekeind, weg van de last. Laat één helper de terugloopstop met een hand tegen katrol A open houden, zodat het touw er vrij doorheen loopt.
- Als katrol B bijna tegen katrol A komt: laat langzaam vieren tot de terugloopstop grijpt en de last vasthoudt.
- Schuif prusik B met katrol B weer naar de last toe en trek verder.
Andere inscheringen
- Voordeel 2: zet katrol B met een lus aan de last zelf. Het eind zit vast aan het anker, gaat door katrol B en terug naar jou.
- Voordeel 4: met twee dubbele katrollen, het eind vast aan het vaste blok (09.14).
Zo controleer je het
- Tel de touwparten tussen de twee katrollen plus het lastpart dat aan katrol B trekt: drie parten trekken aan de last.
- Voor 1 m beweging van de last trek je 3 m touw.
- Bij loslaten houdt de terugloopstop de last vast binnen 10 cm.
Veelgemaakte fouten
- Prusik B te dicht bij het anker zetten: na een halve meter moet je al opnieuw instellen.
- De terugloopstop vergeten: als iemand loslaat, schiet de last terug.
- Het touw om zichzelf gedraaid: het schuurt en je verliest al je voordeel.
- Een anker dat te zwak is: het draagt de last plus jouw trekkracht.
Gevaar · Terugslag Sta nooit in de lijn van het touw, aan de kant van de last of achter het anker. Leg een jas of deken over het lastpart. Breekt er iets, dan slaan touw en katrollen met grote kracht terug.
Oefenen Trek met een Z takel een auto op een vlakke weg 5 m vooruit, in neutraal, met de handrem los en iemand achter het stuur die kan remmen.
Proeve Je bouwt binnen 10 minuten een Z takel met terugloopstop, en trekt daarmee een last die je met je handen niet beweegt 3 m verder zonder dat hij terugloopt.