Lier met ruitenwissermotor

Wat het doet

Elke auto heeft een ruitenwissermotor: een gelijkstroommotor van 12 volt met een wormwiel erachter. Die combinatie maakt de as traag en sterk, ongeveer 40 tot 60 toeren per minuut wordt getoetst. Met een trommel op die as heb je een kleine lier die 15 tot 25 kilo rechtstreeks optrekt wordt getoetst, 8 tot 10 meter per minuut. Dat is een emmer water van 10 liter uit een put van 8 meter in één minuut. Met een takel met drie parten (VK.L01 Takel inscheren) trek je het drievoudige, tegen een derde van de snelheid. De bediening werkt met twee relais uit dezelfde auto. Daarmee draait de lier op en af met twee drukknoppen, en remt hij vanzelf zodra je loslaat.

Stuklijst

Gereedschap

• Multimeter, steeksleutels, poelietrekker of twee bandenlichters.
• Boormachine met boren van 6 en 10 mm, gatenzaag.
• Kabelschoentang of soldeerbout.

Bouwen

1. Haal de motor met het hele stangenstelsel uit de auto. Draai de moer van de slingerarm los en trek de arm van de as. Gooi de arm niet weg: hij heeft de juiste vertanding voor de as.
2. Zoek de aansluitingen met de multimeter (VK.J02 Multimeter). Meestal zijn er vier of vijf pennen: massa, langzaam, snel en twee pennen voor de parkeerschakelaar. Zet de min van de accu op het huis of de massapen. Tik met de plus via de zekering kort op elke pen. Op de pen waarbij de as langzaam draait zet je een merkteken.
3. Kijk of de massa intern aan het huis vastzit. Meet met de multimeter tussen massapen en huis. Nul ohm betekent dat het huis meedoet. Monteer de motor dan geïsoleerd op een rubber plaat of houten blok, want bij omkeren komt er plus op het huis.
4. Bouw de trommel. Boor in beide multiplex schijven een gat van 60 mm voor de buis. Lijm en schroef de schijven op de buis, zodat een trommel van 100 mm breed ontstaat met randen van 50 mm hoog.
5. Bout de slingerarm plat tegen de buitenkant van één schijf met twee M6 bouten, met het asgat precies in het midden.
6. Monteer de motor op de balk. Schuif de trommel met de slingerarm op de motoras en zet de moer vast.
7. Steun het andere eind van de trommel. Zet een bout M10 als as door het midden van de tweede schijf en laat die in een hardhouten steunblok met een ingevet gat draaien. De wormwielas is niet gemaakt voor zware zijdelingse belasting.
8. Bedraad de relais. Elk relais heeft pen 30 (gemeenschappelijk), pen 87 (maakt contact als het relais aantrekt) en pen 87a (contact in rust). Verbind beide pennen 87 met de plus via de zekering. Verbind beide pennen 87a met de min. Zet de motor tussen pen 30 van relais A en pen 30 van relais B.
9. Verbind elke drukknop met de spoel van één relais (pen 85 en 86). Knop A trekt relais A aan: de lier draait op. Knop B trekt relais B aan: de lier draait af. Laat je los, dan liggen beide motorpolen aan de min: de motor is kortgesloten en remt.
10. Bind het touw met een mastworp of door een gat in de trommel vast, en wikkel er minstens drie slagen op die altijd blijven zitten.

Testen

1. Draai de lier zonder last op en af. Controleer dat hij stopt zodra je loslaat.
2. Hang een emmer met 5 liter water aan het touw en trek hem 2 meter op. Voeg per keer 5 liter toe tot de motor duidelijk langzamer gaat. Noteer het gewicht: dat is je grens. Gebruik daarna hooguit twee derde ervan.
3. Draai 2 minuten onder last en voel aan het huis. Warm is goed, te heet om aan te raken betekent 5 minuten rust.

Onderhoud

• Vet de steunas en het wormwiel elk seizoen met een beetje vet uit een wiellager.
• Controleer het touw voor elk gebruik op rafels bij de trommel.
• Houd de motor droog: de afdichting is gemaakt voor spatwater, niet voor regen van boven.

Volgende stap

Zet de lier boven een put met een katrol aan een driepoot (09.14 Hefboom, takel en rollen). Combineer hem met een zonnepaneel en een kleine accu voor een vaste waterhaalplek. Met twee wissermotoren, één per kant, trek je een kar een helling op.