Vaardigheid · Materialen & gereedschap
Klei vinden en testen
Weten of je klei een pot wordt voordat je er een week in steekt
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Waarvoor
Niet alle klei is geschikt. Sommige klei is te zanderig en brokkelt, andere krimpt zo sterk dat elke pot scheurt, en kalkrijke klei laat potten na het bakken uit elkaar springen. Vijf eenvoudige testen vertellen je wat je hebt.
Wat je nodig hebt
- Een schep, emmers, een glazen pot met deksel
- Een liniaal of meetlint, een mes, azijn
- Een vuur
Stappen
Zoeken
- Zoek in slootkanten, bouwputten, rivierbochten, wegsneden en onder omgevallen bomen naar een gladde, grijze, blauwige, gele of rode laag.
- Graaf door de bovenste zwarte grond heen. Neem klei uit een schone laag, zonder wortels.
- Noteer de plek. Neem van elke plek een volle emmer mee.
Test 1: kneedbaarheid
- Maak een handvol klei vochtig tot hij voelt als deeg.
- Rol een sliert van 1 cm dik en 15 cm lang.
- Wikkel hem om je wijsvinger. Geen barstjes: goede klei. Kleine barstjes: bruikbaar. Breekt hij: te zanderig, meng met vettere klei.
Test 2: zand en klei
- Vul een glazen pot voor een kwart met klei. Vul aan met water tot driekwart, doe de deksel erop en schud 2 minuten.
- Laat een dag staan. Zand zakt in een minuut naar de bodem, silt in een uur, klei pas na uren en blijft bovenop. Hoe dikker de bovenste laag, hoe vetter de klei.
Test 3: kalk
- Druppel azijn op een stukje droge klei. Bruist het, dan zit er kalk in. Zeef deze klei extra fijn en stook hem niet te heet.
Test 4: krimp
- Maak drie staafjes van 12 cm lang en 2 cm breed, met verschillende hoeveelheden magering.
- Kras in elk staafje twee streepjes precies 10 cm uit elkaar.
- Laat ze een week drogen. Bak ze daarna in het vuur.
- Meet de afstand tussen de streepjes. Van 10 naar 9 cm is 10 % krimp. Tot ongeveer 10 % is goed, boven 15 % moet er meer magering in wordt getoetst.
Test 5: stoken
- Bak een paar knijppotjes mee in een gewoon kampvuur.
- Leg er na afkoelen één een nacht in water. Laat een ander een week op een vochtige plek staan.
Zo controleer je het
- De gebakken staafjes zijn heel, krom niet en klinken helder.
- Het potje in water wordt niet zacht.
- Na een week vocht zijn er geen kraters met een wit korreltje.
Veelgemaakte fouten
- Bovengrond met wortels en humus meenemen. Die brandt weg en laat gaten achter.
- Alleen de kneedtest doen. Krimp en kalk zie je pas later.
- Proefstukjes niet labelen. Kras er met een spijker een teken in.
Oefenen Test klei van drie verschillende plekken naast elkaar. Schrijf alle uitslagen in je logboek.
Proeve Je vindt binnen een dag een kleiplek, test die met alle vijf testen en kunt na een week zeggen hoeveel magering erin moet en of hij kalk bevat.