Vaardigheid · Koken & bewaren
Graan wannen
Kaf van koren scheiden met wind
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Waarvoor
Na het dorsen ligt je graan tussen kaf, stukjes stro en stof. Wannen gebruikt wind om het lichte kaf weg te blazen terwijl de zware korrels recht naar beneden vallen. Daarna zeef je de laatste resten eruit.
Wat je nodig hebt
- Een groot zeil of laken op de grond.
- Twee emmers of schalen.
- Een gestage wind van windkracht 2 tot 3, of een tweede persoon met een plank of laken.
- Een grove zeef met gaatjes van ongeveer 6 millimeter en een fijne zeef van ongeveer 2 millimeter wordt getoetst.
- Een witte doek.
Stappen
- Zeef het gedorste graan eerst door de grove zeef. Grote stukken stro en halmen blijven erin liggen.
- Kies een open plek met een rustige, gestage wind. Leg het zeil plat neer.
- Ga met je rug naar de wind staan, zodat het kaf van je af waait.
- Houd de emmer op schouderhoogte en giet het graan langzaam en in een dunne straal op het zeil, ongeveer 1 tot 1,5 meter vallen.
- Kijk naar het kaf: dat moet net naast het zeil of aan de rand vallen. Valt er graan mee buiten het zeil, giet dan lager. Blijft kaf op de hoop, giet dan hoger of langzamer.
- Schep het graan van het zeil terug in de emmer en giet nog een keer.
- Herhaal 3 tot 5 keer tot er bijna geen kaf meer meewaait.
- Zeef het graan door de fijne zeef. Onkruidzaad, zand en stof vallen erdoor; het graan blijft liggen.
- Spreid een handvol per keer op de witte doek en haal steentjes, moederkoren en vreemde zaden eruit.
Zo controleer je het
- In een handvol graan vind je minder dan vijf stukjes kaf.
- In het weggewaaide kaf vind je bijna geen hele korrels.
- Op de witte doek zie je geen steentjes of zwarte staafjes.
Veelgemaakte fouten
- Wannen bij harde, vlagerige wind. Dan waait ook graan weg.
- Te snel gieten, zodat kaf en korrel samen als een blok vallen.
- Met je gezicht in de wind staan en alles in je ogen krijgen.
- Het steentjes zoeken overslaan.
Oefenen Meng een kilo graan met twee handen kaf of fijn gehakt stro. Want het en weeg hoeveel graan je terugkrijgt. Oefen tot je meer dan 980 gram terugkrijgt.
Proeve Je maakt 5 kilo gedorst graan in 30 minuten schoon tot er in een handvol minder dan vijf stukjes kaf zitten, en je verliest minder dan 2 procent van het graan.
Varianten
- Geen wind: laat een tweede persoon met een groot stuk karton, een plank of een laken wapperen terwijl jij giet. Of gebruik een ventilator als er stroom is.
- Wanmand: schud het graan in een platte, ondiepe mand, gooi het met korte schokken een paar centimeter op en vang het weer. Het kaf komt naar boven en waait of valt over de rand.
- Twee schalen: giet het graan van de ene schaal in de andere, buiten in de wind, als je maar weinig hebt.