Vaardigheid · De eerste 72 uur
Aardewerk bakken in een kuil
Van droge klei naar harde pot zonder oven
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Gevaar · Ploffen en vuur Potten kunnen ploffen en scherven wegschieten. Blijf het eerste uur op 3 meter en draag een bril. Houd emmers water en een schop klaar. Laat het vuur nooit onbewaakt.
Waarvoor
In een kuil met hout haal je 600 tot 900 °C wordt getoetst: heet genoeg om klei voorgoed in aardewerk te veranderen. Het gaat langzaam en er breekt altijd wat, maar je hebt alleen een schop en hout nodig.
Wat je nodig hebt
- Botdroge potten
- Een schop, een stok van 2 meter, emmers water
- Een kruiwagen fijn hout en zaagsel of droge mest, een kruiwagen takken, 10 tot 20 armdikke stukken hout
- Scherven, oude dakpannen of golfplaat om af te dekken
Stappen
- Kies een kale, vlakke plek, uit de wind, 3 meter vrij. Stook niet bij droog en winderig weer.
- Graaf een kuil van 50 cm diep en zo breed dat de potten erin passen met een handbreedte ertussen.
- Stook in de kuil een uur een vuur om de grond te drogen. Laat het inzakken tot gloeiende as.
- Warm de potten voor: zet ze 1 tot 2 uur in een kring op 50 cm van het vuur, met de opening naar het vuur. Draai ze elk kwartier. Ze moeten zo warm worden dat je ze nauwelijks kunt vasthouden.
- Schuif de as opzij. Leg een laag zaagsel of droge mest van 10 cm op de bodem.
- Zet de potten met een stok in de kuil, op hun kant of met de opening naar beneden, zodat ze niet vol as lopen. Grote potten onder, kleine erop.
- Vul de ruimte ertussen met zaagsel en fijn hout. Leg er takken overheen en daarop de dikke stukken, in een tent.
- Steek het vuur aan op een paar plekken rond de rand.
- Leg als het vuur goed brandt scherven of golfplaat over de kuil. Laat aan de zijkant ruimte voor lucht.
- Voeg 3 tot 4 uur lang hout toe. Kijk bij schemer tussen de scherven: de potten moeten minstens een uur dof rood gloeien wordt getoetst.
- Laat het vuur dan uitbranden. Dek de kuil af met scherven en wat aarde en laat hem afkoelen tot de volgende ochtend.
- Haal de potten eruit als je ze met blote handen kunt vastpakken. Borstel de as eraf.
Zo controleer je het
- De potten klinken helder bij tikken.
- Een scherf wordt na een nacht in water niet zacht.
- Zwarte vlekken zijn normaal: daar lag hout tegenaan. Ze zijn geen fout.
Veelgemaakte fouten
- Potten bakken die nog niet botdroog zijn. Ze knallen in stukken.
- Te kort voorwarmen.
- Te snel uithalen. Koude lucht op een hete pot geeft barsten.
- Alleen een groot vuur zonder afdekking: de warmte vliegt omhoog en de potten blijven te koud.
Gevaar · Ploffen en vuur Potten kunnen ploffen en scherven wegschieten. Blijf het eerste uur op 3 meter en draag een bril. Houd emmers water en een schop klaar. Laat het vuur nooit onbewaakt.
Oefenen Bak de eerste keer alleen knijppotjes en proefstaafjes. Noteer per pot waar hij stond en hoe hij eruit kwam.
Proeve Je bakt vijf potten in één stook en minstens vier komen heel uit de kuil, klinken helder en worden in water niet zacht.