Vaardigheid · Onderdak, vuur & warmte
Een kleine boom vellen
Een boom tot 20 centimeter dikte precies laten vallen waar jij wilt
Concepttekst. Nog niet getoetst door een vakdeskundige. Volg altijd actuele instructies van de overheid en hulpdiensten. Bij acuut gevaar: bel 112.
Gevaar · Een hangende boom Blijft de boom in een andere boom hangen, klim er dan niet in en zaag de andere boom niet om. Zet een touw aan de onderkant van de stam en trek hem met een takel of hefboom achteruit los, vanaf minstens een boomlengte afstand (09.14 Hefboom, takel en rollen).
Waarvoor
Een dunne, gezonde boom vellen voor brandhout, palen of om een bos uit te dunnen. Deze kaart geldt alleen voor bomen tot 20 centimeter dik op borsthoogte, vrij staand, zonder huis, weg of leiding binnen twee boomlengtes.
Wat je nodig hebt
- Een beugelzaag of trekzaag, een velbijl.
- Twee wiggen van hout of kunststof, een moker.
- Een touw van minstens twee keer de boomlengte.
- Helm, handschoenen, stevige schoenen.
- Een tweede persoon als uitkijk.
Stappen
- Kijk naar de boom. Welke kant hangt hij over, waar zit het zwaarste deel van de kroon, waar komt de wind vandaan? Vel niet bij windkracht 4 of meer wordt getoetst.
- Kies de valrichting: zo dicht mogelijk bij de kant waar hij al overhangt, op een open plek.
- Maak rond de stam 2 meter vrij. Maak twee vluchtwegen van 5 meter, schuin naar achteren onder 45 graden van de valrichting.
- Stuur iedereen weg tot twee boomlengtes. Alleen de uitkijk blijft, achter de boom.
- Zaag aan de kant van de valrichting de valkerf: eerst een horizontale snede op kniehoogte, tot een kwart van de dikte. Dan een schuine snede van boven onder 45 graden die precies op het einde van de eerste uitkomt. Haal de wig eruit.
- Kijk langs de valkerf: de lijn moet haaks op de valrichting staan.
- Zaag aan de achterkant de velsnede, horizontaal, 2 tot 3 centimeter hoger dan de bodem van de valkerf wordt getoetst.
- Laat een breuklijst staan van ongeveer een tiende van de stamdikte: bij 20 centimeter is dat 2 centimeter, over de hele breedte wordt getoetst. Zaag die nooit door: hij stuurt de boom.
- Sla een wig in de velsnede zodra de zaag gaat klemmen.
- Roep "valt" als de boom beweegt. Haal de zaag eruit, loop via je vluchtweg weg en kijk naar de kroon.
- Snoei de takken van onder naar boven, staand aan de andere kant van de stam dan de tak.
Zo controleer je het
- De boom valt binnen een strook van een meter links of rechts van je gekozen lijn.
- Op de stobbe zie je een rechte strook breuklijst over de hele breedte.
- De stam scheurde niet in de lengte open.
Veelgemaakte fouten
- De breuklijst doorzagen: de boom valt alle kanten op.
- De velsnede lager zetten dan de valkerf: de boom kan terugslaan over de stobbe.
- Geen vluchtweg, of vluchten recht naar achteren waar de stam kan terugschieten.
- Takken onder spanning in één keer doorzagen. Ze slaan terug. Zaag eerst een klein stukje aan de drukkant.
Gevaar · Een hangende boom Blijft de boom in een andere boom hangen, klim er dan niet in en zaag de andere boom niet om. Zet een touw aan de onderkant van de stam en trek hem met een takel of hefboom achteruit los, vanaf minstens een boomlengte afstand (09.14 Hefboom, takel en rollen).
Oefenen Zaag een valkerf en een velsnede in een stam van 20 centimeter die al op de grond ligt, en daarna in een staande stobbe van een meter hoog. Bekijk telkens of de lijnen precies aansluiten.
Proeve Je velt onder begeleiding drie bomen achter elkaar binnen een meter van een paal die je vooraf op de grond hebt gezet, met een zichtbare breuklijst op elke stobbe.